Dolar 18,6325
Euro 19,3400
Altın 1.049,02
BİST 4.873,89
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Diyarbakır 12°C
Hafif Yağmurlu
Diyarbakır
12°C
Hafif Yağmurlu
Sal 11°C
Çar 14°C
Per 15°C
Cum 15°C

Şakir Diclehan Yazdı: El Cezeri Sempozyumunun Bilim Dünyasına Yapacağı Katkı

27 Eylül 2022 23:29

Diyarbakır’da, Dicle Üniversitesi’nin organizasyonuyla 6-8 Ekim tarihleri arasında düzenlenecek sempozyumda, birçok bilim insanı, araştırmacı ve akademisyen sunacakları bildirilerle çağının bu en büyük âlimlerinden olan El Cezeri’yi tanıtılacak ve anlatacaklar.
Ben de Allah nasip ederse, ses getirecek ve yankı uyandıracak bu sempozyuma, bir bildiri ile katılacak ve bildiklerimi sunmaya çalışacağım.
Peki kimdir El Cezeri?
Sibernetik ve robotik bilimin babası olarak kabul edilen ve tam adı, Ebû’l İz İsmail İbni Rezzaz El Cezerî, Dicle ile Fırat arasında yer alan ve ada anlamına gelen Cezire’de (bugünkü adı ile Cizre) tahminen1136 yılında dünyaya gelen bir bilim adamı ve düşünürdür.
İslam’ın altın çağı olarak bilinen 13. yüzyılda bilimsel çalışmalar yapan bu bilim insanının, Sibernetiğin (İnsani müdahaleye gerek duymadan, dış dünyanın gereksinimlerine göre kendini yenileyip, kendisine verilen görevleri yerine getiren ve amacına göre hareket etmesini sağlayan yapay veya biyolojik sistemlerin kontrol ve haberleşmesi üzerinde yoğunlaşan bir bilim dalıdır.) ilk adımlarını attığı ve ilk robotu yapıp çalıştırdığı kabul edilmektedir.


Çağının Bediüzzaman’ı olarak anılan ve Diyarbakır Artuklu Emiri’nin sarayında bilimsel çalışmalar yapan:
– Saz çalan robot
– Su saatleri
– Su pompalarını çalıştıran makineler
– Mum saatleri
– El yıkama ve abdest alma aparatları ve
– Meşhur fil saatinin mucidi olan bu değerli bilgin, ülkemizde bugüne kadar pek tanınmamış ve tanıtılmamıştır ne yazık ki…
Cezeri’nin, Arapça yazdığı ve gelecek nesillere bıraktığı kitabının önsözünde yer alan şu görüşleri, oldukça dikkat çekicidir: “Benden çok önce gelen âlimlerin kitaplarını ve onları takip edenlerin çalışmalarını gözden geçirdim… Nihayet nakillerden (aktarmalardan) kurtuldum, başkalarının yaptıklarından sıyrıldım ve problemlere kendi gözümle bakabildim… Uygulamaya dönüştürülemeyen her teknik ilmin, doğru ile yanlış arasında muallakta kaldığını gördüm.”
El Cezeri, İslam’ın Altın Çağı’nda yaşamış, zamanının ötesinde çok büyük bir bilgin, fizikçi ve matematikçidir. Dünyada ilk defa robot yapmış bir bilim adamıdır. Tüm bunların yanında çok başarılı ve iyi bir mühendistir. Günümüzdeki Sibernetik alanının ilk kurucusudur. Batıda ilk defa Sibernetik kavramı, 1834 yılında Fransız Andre Marie Ampere tarafından kullanılmıştır. Yani 19. Yüzyılda ancak tanımlanabilen ve gündeme taşınan bir bilimin temelleri, 13. Yüzyılda El Cezeri tarafından atılmıştır…
Bir takım değerlerimizin daha yeni yeni farkına varıyoruz. Muhteşem bir ağaç gibi doğduğu topraklara dal budak ve kök salan, gövdesiyle yükselen, yaprak ve çiçek açan, kendi göğünde bir yıldız gibi parlayan bu bilim adamının, Diyarbakır’da gerçekleşecek olan sempozyumda, kişiliği, bilime yaptığı hizmet ve katkının, geniş bir katılımla ve detaylı bir şekilde tanıtılması, eser ve düşüncelerinin gün yüzüne çıkması dileğiyle…