Dolar 16,1920
Euro 17,4658
Altın 965,28
BİST 2.438,84
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Diyarbakır 34°C
Açık
Diyarbakır
34°C
Açık
Paz 34°C
Pts 36°C
Sal 35°C
Çar 36°C

Yusif Bedîrxan Yazdı: Aklın yolu bir! Perişan Suriçi

28.04.2022
A+
A-

Demokratik Gelişim Enstitüsü (Democratic Progress Institute – DPI) Diyarbakır buluşmaları kapsamında Diyarbakır’a gelen Posta Gazetesi Yazarı Oral Çalışlar, Diyarbakır izlenimlerini kaleme almış.

Kenti az çok bilen deneyimli gazeteci ve yazar, dışarıdan bakan birinin izlenimlerini ve Diyarbakır’ın özellikle çatışmaların yaşandığı yerlerdeki dönüşümün son halini nasıl bulmuş dersiniz?

Çalışlar’ın kaleminden Diyarbakır izlenimlerine bakalım;

Mardin yolundayız. Diyarbakır eski milletvekili avukat Sedat Yurttaş ve Ufuk Uras’la 35 kilometre uzaklıktaki Zerzevan Kalesi’ni görmeye gidiyoruz. Diyarbakır Mardin arası yemyeşil. Erguvan ağaçlarının eflatun çiçekleri aralarına serpiştirilmiş. Ovanın yeşilini daha da renklendiriyor.

Dicle Üniversitesi’nden Doç. Dr. Aytaç Coşkun’un yönettiği kazı 2014 yılında başlamış. M.S 3. yüzyılda kurulan Zerzevan’da antik kentin bazı binalarının taş duvarları hâlâ ayakta.

Diyarbakır Barosu Başkanı Tahir Elçi’nin korumak isterken canını verdiği dört ayaklı minarenin sokağından Suriçi’ne giriyoruz. Hançepek Mahallesi’ndeyiz. Çatışma öncesi dönemde, Diyarbakır’a kayyum atanmadan önce bu sokağın adı Mıgırdıç Margosyan’dı. Ancak, eski Suriçi yok olup gitmiş. Margosyan sokağı da kalmamış. Sokağın gerilerinde bombalanarak yıkıntı haline gelmiş evlerin duvarlarını görüyoruz. Bir kısmı gecekondu, bir kısmı tarihi taş ev olan Surp Giragos Kilisesi’nin yanındaki sokak, geniş bir bulvara dönüşmüş. Bodrum’daki gibi, dağları tepeleri doldurmuş beyaz sahil evlerine benzer bir manzara. Yörenin siyah taşlarından yapılmış yüzlerce yıldır ayakta kalan binalar gitmiş, onların yerini yan yana dizili, reklam stüdyolarını andıran altı beyaza boyalı üstü gri binalar almış.

“Bir de içlerini görseniz, felaket” diyor Diyarbakırlılar. Kuçe dedikleri dar sokaklar, Suriçi’nde bir tarih ve kültür barındıran avlulu taş evler silinmiş gitmiş. Surp Giragos Kilisesi, yüreğimizi ferahlatacak ölçüde güzel bir bakımdan geçmiş. Şehrin Ermeni cemaatinin tanınan isimlerinden Gaffur Türkay’la kiliseyi gezdik. Çatışmalarda en çok tahrip olan yerlerdendi kilise…

Finansmanını Çevre ve Şehircilik Bakanlığı karşılamış, projeyi de Vakıflar Genel Müdürlüğü yürütmüş. Dolaşırken karşımıza güzel bir taş bina çıktı. Suriçi Kaymakamlığı yazıyordu üzerinde. Eski lise binası, daha da eskiden Ermeni Kilisesi’ymiş. “Devlet kendine yaparken dikkatli davranmış” diyerek devam ediyoruz. Tıpkı Sulukule gibi olmuş diyor bir arkadaşımız. Önce binalarını yıkıp modernleştirdiler.

Orada yaşayan yoksul insanların sahip olamayacağı ve içinde yaşamaları imkansız olan yapılar ortaya çıktı. Suriçi, köylerinden göçen ve göçertilenlerin sığındığı bir yoksul mekanıydı. Onlar yok olup gitmişler. Paraları ne bu binalara yeter, ne de içinde oturmaya. Suriçi’nden ötelerde yeni Diyarbakır geniş bulvarları, modern kafeleri, rengarenk binalarıyla canlılığını koruyor. Biz oradayken yine gözaltılar ve tutuklamalar başlamıştı.

Tıpkı kent dinamiklerinin eleştirilerine benzer bir yaklaşım değil mi?

Yazının başlığını da buraya bırakalım: Diyarbakır: Zerzevan Kalesi’nin ihtişamından perişan Suriçi’ne…

Ne de olsa aklın yolu bir; duygulara deneyimli bir tercümanlık diyelim. Kalemine sağlık…

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.