Barış Ünal Yazdı | Diyarbakır’da fiyatlar serbest, denetim kayıp! Odalar ve belediyeler nerede?

Diyarbakır, binlerce yıllık tarihi, eşsiz kültürü ve dillere destan mutfağıyla Türkiye’nin en önemli gastronomi şehirlerinden biri. Ciğeriyle, kaburga dolmasıyla, meftunesiyle, burma kadayıfıyla, kahvaltısıyla ve daha nice lezzetiyle adından söz ettiren bu kadim şehir, bugün ne yazık ki başka bir tartışmanın odağında.

Fiyat karmaşası, tarife belirsizliği ve denetim eksikliği!

Öyle bir noktaya geldik ki vatandaş artık bir lokantaya oturmadan önce ne yiyeceğini değil, hesabın ne kadar geleceğini düşünür oldu.

Aynı caddede bir porsiyon ciğer 300 lira, birkaç dükkân ileride 500 lira, başka bir işletmede 600 hatta 700 lira!

Elbette işletmelerin maliyetleri, hizmet kalitesi, konumu ve sunduğu imkânlar farklı olabilir. Ancak bu farklılıklar, tüketicinin karşılaştığı fiyat uçurumlarını sorgulamasına engel değil.

Peki, bu fiyatlar neye göre belirleniyor, kim denetliyor, hangi işletme hangi tarifeye tabi?

Ve en önemlisi, Diyarbakır’da tüketicinin hakkını kim koruyor?

FİYATLARI ESNAFIN VİCDANINA BIRAKAMAYIZ!

Öncelikle bir gerçeğin altını çizelim; Esnafımız bu şehrin ekonomik omurgasıdır. Sabahın erken saatlerinde kepenk açan, istihdam sağlayan, vergisini ödeyen, artan kira, enerji ve personel giderleriyle mücadele eden binlerce işletmecimiz var. Onların hakkını teslim etmek zorundayız.

Ancak dürüst esnafı korumak, kuralsızlığa göz yummak değildir.

Serbest piyasa ekonomisi, herkesin istediği fiyatı hiçbir kurala bağlı olmadan uygulayabileceği anlamına gelmez.

Fiyatların açıkça belirtilmesi, tüketicinin yanıltılmaması, varsa bağlayıcı tarifelere uyulması ve haksız ticari uygulamaların önlenmesi gerekir.

Bugün Diyarbakır’da vatandaşın en büyük şikâyetlerinden biri, aynı ürüne farklı işletmelerde ödenen bedeller arasındaki uçurum.

Üstelik mesele yalnızca ciğer değil!

Kahvaltı salonlarında, kebapçılarda, tatlıcılarda ve çeşitli yeme içme işletmelerinde fiyatlandırmanın hangi ölçütlere göre yapıldığı sorgulanıyor.

Bir yerde serpme kahvaltı diye sunulan ürünle başka bir yerde aynı isimle servis edilen kahvaltının içeriği ve porsiyon miktarı birbirinden farklı olabiliyor.

Vatandaş neye, ne kadar ödediğini önceden bilmek istiyor.

Bu şehirde fiyatları yalnızca işletmecilerin vicdanına bırakamayız. Çünkü tüketici hakkı, kişisel insafa değil, hukuka ve etkin denetime dayanmalıdır.

DESOB VE DTSO! BU TABLONUN NERESİNDE?

Buradan Diyarbakır Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği’ne (DESOB) bağlı ilgili meslek odalarına ve Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası’na (DTSO) açıkça sesleniyorum.

Sizler yalnızca aidat toplayan, seçim dönemlerinde üyelerinizin kapısını çalan kurumlar değilsiniz!

Mevzuatın verdiği görevler çerçevesinde meslek düzenini korumak, üyelerinizi bilgilendirmek, tarifeler konusunda sorumluluk üstlenmek ve ilgili kurumlarla iş birliği yapmak zorundasınız.

Esnaf ve sanatkâr tarifeleri ile tacirlere ilişkin tarifelerin hukuki usulleri farklı olabilir. Ancak bu ayrım, tüketicinin karşılaştığı belirsizliği görmezden gelmenin gerekçesi olamaz.

Soruyorum: Diyarbakır’da hangi meslek grubunun hangi güncel tarifeye tabi olduğu vatandaş tarafından kolayca öğrenilebiliyor mu?

Tarifeler işletmelerde görünür şekilde bulunduruluyor mu?

Onaylı tarifelerin uygulanıp uygulanmadığı konusunda ilgili kurumlar arasında düzenli bir kontrol mekanizması var mı? Varsa sonuçları neden kamuoyuyla paylaşılmıyor? Yoksa kurulması için daha ne bekleniyor?

Yetkileriniz duvarda asılı duran birer süs levhası olsun diye verilmedi!

Bu şehrin esnafını da tüketicisini de korumak hepimizin ortak sorumluluğudur.

BİRİNCİ SINIF FİYAT, İKİNCİ SINIF HİZMET OLMAZ!

Meselenin bir başka boyutu da işletmelerin ruhsatları, faaliyet koşulları ve varsa tarifeye esas sınıflandırmaları.

Birinci sınıf, ikinci sınıf gibi ayrımların uygulandığı hizmet alanlarında, işletmelerin hangi koşulları taşıdığı ve hangi tarifeye tabi olduğu açıkça belirlenmelidir.

Ruhsatında veya ilgili resmi kayıtlarda ikinci sınıf olarak değerlendirilen bir işletmenin, hukuki dayanağı olmadan birinci sınıfa ait bağlayıcı tarifeyi uyguladığı tespit edilirse bunun hesabı sorulmalıdır.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Her lokanta ve restoran için otomatik olarak birinci ve ikinci sınıf fiyat tarifesi bulunduğu söylenemez. Bu nedenle önce işletmenin hukuki statüsü ve tabi olduğu tarife netleştirilmelidir.

İşte tam da bu noktada belediyelere önemli görevler düşüyor.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatları, faaliyet koşulları, hijyen, fiyat listelerinin görünürlüğü ve belediyelerin yetki alanına giren diğer hususlar düzenli olarak denetlenmeli.

Zabıta ekipleri, ilgili odalar ve Ticaret İl Müdürlüğü kendi yetkileri çerçevesinde koordineli çalışmalı.

Denetim yalnızca şikâyet geldiğinde yapılmamalı.

Çünkü denetimin olmadığı yerde kurallar kâğıt üzerinde kalır.

GASTRONOMİ ŞEHRİ OLMAK SADECE LEZZETLE MÜMKÜN DEĞİL!

Diyarbakır’ı gastronomi turizminde marka şehir yapmak istiyoruz.

Festivaller düzenliyoruz, yöresel yemeklerimizi tanıtıyoruz, çevre illerden ve ülkenin dört bir yanından ziyaretçi çekmeye çalışıyoruz.

Peki, gelen turistin karşılaştığı fiyatlandırma konusunda ne kadar güven verebiliyoruz?

Bir turist Diyarbakır’a geldiğinde aynı ürün için neden bu kadar farklı fiyatlarla karşılaştığını anlayamıyorsa, bu durum şehrin turizm imajını da tartışmaya açar.

Unutmayalım!

Turist yalnızca lezzetli yemek yediği şehre değil, kendisini güvende ve adil muamele görmüş hissettiği şehre yeniden gelir.

Gastronomi turizmi sadece iyi yemek yapmak değildir.

Şeffaf fiyatlandırma, kaliteli hizmet, hijyen, güvenilir işletmecilik ve tüketici memnuniyetidir.

Diyarbakır’ın gastronomi geleceği birkaç işletmenin kısa vadeli kazanç hesabına teslim edilemez.

ARTIK MASAYA OTURMA ZAMANI!

Buradan Diyarbakır Valiliği’ne, Büyükşehir Belediyesi’ne, ilçe belediyelerine, Ticaret İl Müdürlüğü’ne, DESOB’a ve DTSO’ya çağrıda bulunuyorum.

Gelin, bu şehirde gastronomi sektörünün fiyatlandırma ve denetim sorunlarını ortak bir masada ele alın.

İşletmelerin tabi olduğu tarifeler kamuoyuna açık biçimde duyurulsun.

Ruhsat ve faaliyet koşulları kontrol edilsin.

Menülerdeki fiyatlar, porsiyon bilgileri ve sunulan hizmetlerin kapsamı tüketicinin anlayabileceği şekilde belirtirsin.

Denetim sonuçları belirli aralıklarla kamuoyuyla paylaşılsın.

Kurallara uyan dürüst esnaf korunsun, tüketiciyi yanıltan veya bağlayıcı tarifeleri ihlal eden işletmelere ise mevzuat çerçevesinde gerekli işlemler yapılsın.

Burada amaç bütün işletmelere tek fiyat dayatmak değil; fiyatlandırmayı şeffaf, hukuka uygun ve denetlenebilir hâle getirmektir.

Çünkü denetimsizlik yalnızca vatandaşı mağdur etmez, dürüst esnafı da haksız rekabetle karşı karşıya bırakır.

SON SÖZ!

Diyarbakır’ın ciğeri, kadayıfı, kahvaltısı ve diğer yöresel lezzetleri bu şehrin ortak kültürel mirasıdır.

Bu mirası korumak yalnızca ustaların değil, kamu kurumlarının, meslek odalarının ve yerel yönetimlerin de sorumluluğudur.

Kimse esnafın zarar etmesini istemiyor.

Kimse emeğin karşılığının verilmesine itiraz etmiyor.

Ancak vatandaşın da cebinin, hakkının ve güveninin korunması gerekiyor.

Esnaf kazanacak, vatandaş da kazıklanma endişesi taşımayacak!

Bunun yolu keyfî uygulamalardan değil, adil rekabetten, şeffaflıktan ve denetimden geçiyor.

Diyarbakır’ın adı fiyat karmaşasıyla değil, lezzetiyle, misafirperverliğiyle ve güvenilir ticaret anlayışıyla anılmalıdır.

Ve artık herkes şu gerçeği kabul etmelidir:

Fiyatları esnafın vicdanına, denetimi kurumların keyfine, vatandaşın hakkını da kaderine bırakamayız!

Çünkü bu şehir sahipsiz değil.

Diyarbakır halkı, ödediği paranın karşılığını da kurumların görevlerini yerine getirmesini de hak ediyor!

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Barış Ünal Arşivi