Diyarbakır’da düğün sezonunda altın çıkmazı: Ya fırsat ya emanet!

Fettullah Çelik/Özel Haber

Küresel piyasalarda altın fiyatları, ABD'den gelen güçlü ekonomik verilerin ardından Federal Rezerv'in (Fed) faizleri uzun süre yüksek tutabileceği beklentisiyle ciddi bir satış baskısı altında kaldı. Yükselen tahvil faizleri ve uluslararası piyasalarda güçlenen dolar endeksi, altının "güvenli liman" cazibesini zayıflattı. Piyasalar bir yandan Fed'in eylül ayındaki faiz kararına kilitlenirken, diğer yandan ABD-İran görüşmelerinden gelecek jeopolitik mesajları bekliyor. Bu küresel gelişmelerin ışığında güne düşüşle başlayan ons altın 4 bin 027 dolar seviyesinde dengelenirken, bu düşüş Diyarbakır’ın tarihi Suriçi ve merkez kentin kuyumcu tezgahlarında da doğrudan karşılık buldu. Diyarbakır’da Güncel Altın Fiyatları: Gram Altın: 6.215 TL, Çeyrek Altın: 10.325 TL, Cumhuriyet Altını: 40.845 TL.

Güneydoğu’da düğün sezonu ve "altın" geleneği

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaz ve sonbahar ayları, geleneksel olarak düğün sezonunun en yoğun yaşandığı dönemdir. Diyarbakır başta olmak üzere bölge kültüründe altının yeri sadece bir takı olmanın çok ötesinde, evliliğin en önemli yapı taşı ve bir prestij göstergesi olarak kabul ediliyor. Ancak son yıllarda tırmanan fiyatlar, bu geleneği sürdürmeyi her geçen gün daha da zorlaştırıyor. Küresel piyasalardaki son düşüş ise tam düğün hazırlığındaki ailelerin ve gençlerin radarına girdi.

Fırsatçılar sarraflara koştu

Gram altının Diyarbakır’da 6 bin 215 liraya gerilemesini, uzun süredir devam eden yükseliş trendinde bir "nefes alma penceresi" olarak gören bazı uyanık ve hazırlıklı gençler soluğu kuyumcularda aldı. Evlilik planlarını bu döneme denk getiren veya düğün tarihine az bir süre kalan çiftler, fiyatların daha da yükselme riskine karşı bu düşüşü bir fırsat olarak değerlendirdi. Kuyumcular, nakit birikimi olan gençlerin özellikle bilezik ve cumhuriyet altını talebinde geçici bir hareketlilik yarattığını belirtiyor.

Alamayanın çaresi: "Emanet altın" dönemi

Ancak madalyonun bir de diğer yüzü var. Fiyatlardaki son gerilemeye rağmen, genel ekonomik konjonktür ve hayat pahalılığı nedeniyle evlilik maliyetleri halen birçok genç için ulaşılmaz boyutlarda. Bölgedeki köklü altın geleneğinin yarattığı sosyal baskı, bütçesi yetersiz olan aileleri ve gençleri oldukça zor bir durumda bırakıyor. Geçmiş yıllarda sadece çok nadir durumlarda duyulan, ancak şimdilerde acı bir gerçeklik haline gelen "emanet altın" formülü, Diyarbakır'da yeniden baş gösterdi. Düğünde akrabalarına ve el aleme karşı mahcup olmak istemeyen, ancak bir cumhuriyet altınına 40 bin 845 lira verecek gücü olmayan bazı gençler, çareyi yakın akrabalarından ya da çok güvendikleri dostlarından düğün gecesi takmak üzere "emanet" altın istemekte buluyor.

"Düğün bitene kadar bizim, sonra sahibinin..."

Diyarbakır'da evlilik hazırlığı yapan ancak bütçesi yetmeyen bazı gençler durumu şöyle özetliyor: "Gelenekler ağır, takısız düğün neredeyse imkansız görülüyor. Fiyatlar düşse bile 6 bin liranın üzerindeki gram altın belimizi büküyor. Biz de çareyi akrabalarımızdan düğün günü takıp, düğün takıları toplandıktan hemen sonra iade etmek üzere emanet altın almakta bulduk. Misafirlerimize karşı durumu kurtarıyoruz ama içimiz buruk."

Kuyumcular ne diyor?

Diyarbakırlı sarraflar ise piyasadaki bu iki uçlu hareketliliği yakından gözlemliyor. Küresel piyasalardaki düşüşün kalıcı olup olmayacağının eylül ayındaki Fed kararına ve ABD-İran hattındaki siyasi gelişmelere bağlı olduğunu belirten uzmanlar, bölgedeki gençlerin düğün yapabilmek için her yolu denediğini ifade ediyor. Kuyumcular, "Nakit parası olan için bu düşüş büyük bir fırsat oldu. Ancak sermayesi olmayan, asgari ücretle geçinen gençler için altının gramının 6 bin lira olmasıyla 7 bin lira olması arasında pek bir fark kalmıyor. Bu yüzden emanet altın kültürünün veya imitasyon ürünlere yönelimin bu bölgede artması, ekonomik gerçeklerin bir sonucudur" diyerek piyasanın nabzını tutuyor. Önümüzdeki günlerde makroekonomik verilerin yönü ne olursa olsun, Diyarbakır'da düğün konvoyları buralı gençlerin hem ekonomik mücadelelerine hem de geleneklerini yaşatma çabalarına sahne olmaya devam edecek gibi görünüyor.