Dolar 9,5278
Euro 11,1048
Altın 548,20
BİST 1.509
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Diyarbakır 25°C
Az Bulutlu
Diyarbakır
25°C
Az Bulutlu
Per 24°C
Cum 20°C
Cts 22°C
Paz 23°C

IKB Süleymaniye’de “özerklik” tartışmaları – II

08.02.2021
A+
A-

Yaşananlar karşısında tarafların tavırları da karışık.KYB yönetimi ise mevcut durumda ikiye bölünmüş olmakla birlikte, partinin önde gelen yetkilileri gerek destekçiler, gerek karşı çıkanlar sessiz kalmayı tercih ediyor.

IKB’nin statüsünün korunmasıyla beraber Erbil ile Süleymaniye merkezli iki idareye bölünmesi ve toprak bütünlüğünün “kırmızı çizgileri” olduğu vurgusunu IKB Başkanı Neçirvan Barzani şu sözlerle dile getirmişti: “Kürdistan Bölgesi’nde iki başlı idare söylemleri gerçeği yansıtmıyor. Böyle olursa iki idare olmaz, sıfır idare olur.”

KYB’de kimi kaynaklar, ortaya çıkan gruplar ve il meclisinin açıklamalarını çok muğlak ve belirsiz. İmkânsız bir hayal olarak niteleyip, “Kürdistan’ın parçalanmasını isteyen bazı komşu ülkeler kabul edebilir, ancak uluslararası büyük güçler buna karşı çıkacaktır. Partimizde de kafalar karışık ve söz edilen sisteme parti içerisinde de karşı çıkanların oranı az değil” şeklinde değerlendiriyor.

Geçmişte olduğu gibi günümüzde de gerek KYB gerekse Süleymaniye merkezli diğer partiler, KDP’ye karşı “adem-i merkeziyet” ve “özerklik” kartını sıklıkla kullandı.

Tartışmaların içine Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih çekilse de, Salih bu konudaki sessizliğini koruyor.

Anayasa Hukuku uzmanı Latif Şeyh Mustafa, IKB valiliklerinin bağımsız bölgelere dönüştürülmesinde anayasal engellerin bulunduğunu, şu şekilde dile getirdi: “2012 yılında Goran’ın zirveye çıktığı dönemde, vilayetin bölgeselleşmesi meselesi Newşirvan Mustafa tarafından tartışıldı. O dönemde fikrimi belirterek, ‘Kürdistan Bölgesi Anayasası’nın 117. maddesine göre, bir bölge tanındı ve Kürdistan bölgesi valilikleri bir bölge içinde örgütlendi, anayasada gelen maddeler bu valilikleri değil, Irak’taki diğer 15 vilayeti kapsıyor. Süleymaniye bölgeye dönüştürülürse anayasa değiştirilmelidir, aksi takdirde konu anayasal kısıtlamalarla karşılaşacaktır.”

IKB’de bu konuda yapılan tartışmalar, kamuoyunun yanı sıra gerek Kürt basınında gerekse Türkiye basınında çoğu zaman “özerklik” (Bir topluluğun, bir kuruluşun kendi kendini, oluşturduğu yasalara göre, özgürce yönetme hakkı olması) ile liberal ideolojinin savunduğu görüşlerden biri olan “adem-i merkeziyetçilik” (Devlet merkezinin gücünü azaltarak yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılması) arasında belirgin fark olmasına rağmen, kafa karışıklığı yaratmışa benziyor.

Nitekim siyasi taraflar ve grupların, dönemsel yaptıkları açıklama ve girişimleri de bu konuda kafa karışıklığını daha fazla derinleştirdi.

Mesrur Barzani hükümet programı konuşmasında, dolaylı bir şekilde adem-i merkeziyetçiliğe atıfta bulunarak, “Zaho’da bir vatandaşın idari işleri için Erbil’e gelmek zorunda kalmamasını idari ve iktisadi işlerin mümkün olduğunda il idari yönetimlerinde çözülmesini hedeflediklerine” işaret etmişti.

Kerkük, Enbar ve Basra da “özerklik” sesleri yükseliyor

Süleymaniye’nin yanı sıra, zaman zaman Basra, Enbar ve Kerkük’te bağımsız bölgelere dönüştürülmesini talep eden sesler yükseliyor. Nisan 2019’da Basra İl Meclisi, Irak petrolünün yüzde 80’inin üretildiği vilayetin özerk bölge olması için oy kullandı.

2015 yılında Arap ve Türkmenler’de, Kerkük’ün bağımsız bir bölgeye dönüştürülmesini talep ederken, geçtiğimiz haftalarda bir grup Kürt aktivist, Kerkük’te özerklik talebini tekrar gündeme getirdi.

Bu konuda da 140. madde de engelleri var. 11. madde, bu alanların kaderinin belirlenmesi için 140. Maddenin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Bir diğer anlamda anayasal kısıtlamalar var” ifadelerine yer verdi.

Anayasadaki başka bir engel de; Irak’ta, IKB dışında gerek Basra, gerek Kerkük ve gerekse Süleymaniye’de başka bir bölgenin kurulmasına yer verilmiyor.

Dönemsel olarak Erbil-Süleymaniye arasında yaşanan gerginlikte özellikle bazı Şii Arap tarafları Süleymaniye’yi destekler açıklamalar yapsa da projenin hayata geçirileceğine pek ihtimal verilmiyor.

IKB sınırında yer alan Erbil, Süleymaniye, Duhok ve Halepçe vilayetleri 5 buçuk ila 6 milyon nüfusa sahip.

KDP başkent Erbil ve Duhok’ta nüfuz sahibiyken, Lahor Şeyh Cengi ve Pavel Talabani’nin eş başkanlığı paylaştığı KYB Süleymaniye ve Halepçe’de etkin role sahip.

İki parti arasında uzun yıllar dönemsel olarak farklı gerekçelerle siyasi çekişmelerin yaşanmasının yanı sıra 1994-1997 yılları arasında “Kardeş Savaşı” (ŞerêBirakuji) olarak adlandırılan silahlı çatışma yaşandı. Taraflar, ikinci bir kardeş savaşının yaşanmasına izin vermeyeceklerini dillendiriyor.

KDP, şimdiye kadar yapılan 9 seçimde de birinci parti olmayı başarması, IKB’de başkanlık ve başbakanlık pozisyonlarını yanı sıra kurulan hükümet kabinelerinde çoğunluğa sahip oldu.

Şimdiye kadar kurulun hükümet kabinesinde ikinci parti olan KYB ise KDP’yi, Süleymaniye ile Halepçe’ye sınırlı bütçenin aktarmakla suçluyor.

IKB yönetimi 2014 yılında IŞİD’in ortaya çıkması, Bağdat yönetiminin bütçe ve memur maaşlarını kesmesi, petrol fiyatlarındaki ciddi düşüşle birlikte ciddi ekonomik krizin içinde.

İki taraf arasında bütçenin ödenmesine dair defalarca görüşülmesine rağmen sorun halen çözülmüş değil.

Süleymaniye’de geçen süre zarfında dönemsel ve farklı gerekçelerle ortaya atılan “özerk yönetim” projesi tutmadı. Nitekim son yaşanan tartışmalarda özellikle KYB’li bir kesimin böyle bir adım atılması halinde Kerkük ve Germiyan bölgelerinin de dahil olmayacağı demesi de söz konusu girişimi sekteye uğrattı.Bitti

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.