Suriye’de Kürtlerin son durumu; Zafer mi, kayıp mı?

Ortadoğu’da dengelerin hızla değiştiği bir dönemde, Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) feshedilmesi ve bölgedeki son siyasi-askeri gelişmeler, Kürt siyasetinin geleceğine dair tartışmaları derinleştirdi. Zerdeşt TV yayınına konuk olan ekonomist ve araştırmacı Mehmet Aslan, Suriye’deki mevcut tabloyu, diplomasi ve masa kazançları ekseninde değerlendirdi.

"Coğrafyaya Rojava demekten doğrudan Suriye demeye..."

Suriye’deki gelişmelerin çok hızlı seyrettiğini vurgulayan Mehmet Aslan, psikolojik ve söylemsel kırılmaya dikkat çekti:

"Suriye konusunda gelişmeler iyice hızlandı. Yaşananları iyiye yormak için kendimi fazla zorlamaya başladım. Bendeki psikoloji böyle maalesef. 'Kürtler Suriye'de kaybetti' dediğimizde savunmak kolaylaştı, 'Kürtler Suriye'de kazandı' dediğimizde ise savunmak zorlaştı. Yine de ortaya çıkan sonuca mutlak kayıp demek doğru olmayabilir. Çok değil, bir sene önce coğrafyayı tarif ederken doğal bir şekilde 'Rojava' diyorduk. Bugün değerlendirme yaparken psikolojik arka planımız bize Rojava yerine doğrudan Suriye dedirtiyor."

Masada kayıp ve denge siyaseti eksikliği

Aslan, 10 yılı aşkın sürede elde edilen askeri ve sahadaki imkânların siyasi güvencelere dönüştürülemeyişini temel eksiklik olarak nitelendirdi. Diplomasi kanallarının etkin kullanılmadığını belirten Aslan, şu analizi paylaştı:

"Sahadaki kazanımların diplomatik kazanıma dönüşmesi gerekiyordu. Bugün diplomatik kazançtan uzak olduğumuza göre, Kürtlerin masada kaybettiğini söylemek daha kolay görünüyor. Suriye/Rojava meselesi iyi yönetilmedi. Türkiye'nin mutlak bir şekilde Şara'nın arkasında duran tavrı belirleyici oldu. SDG bağımsız inisiyatif geliştiremedi. Mesela SDG siyasal bir taktik olarak Türkiye'yi İsrail'le dengeleyebilirdi. Bu çok güçlü bir denge siyaseti olabilir ya da Türkiye'nin Şam yönetimine verdiği koşulsuz desteği sorgulamasını sağlayabilirdi."

"İlham Ahmed gibi figürlerin hareket alanı neden daraltıldı?"

Kürt siyasal aktörlerinin diplomatik araçları kullanma konusunda çekimser kaldığını veya bölgesel telkinlerle geri çekildiğini savunan ekonomist Aslan, söylemsel sertleşmelere ve diplomatik kadrolara dair kritik sorular yöneltti:

İsrail Söylemi ve Diplomatlar: Kürt siyasetindeki İsrail karşıtı söylemin tartışmaya açık olduğunu belirten Aslan, diplomasi deneyimi yüksek olan İlham Ahmed gibi figürlerin sesinin kısıldığını ve hareket alanlarının daraltıldığını ifade etti.

Ağır insani bilanço

Savaş boyunca binlerce gencin yaşamını yitirdiğini ve yüz binlerce insanın yerinden olduğunu hatırlatan Aslan, gelinen noktada elde edilen statü adımlarının (Cumhurbaşkanı danışmanlığı/yardımcılığı gibi bireysel makamlar) bu ağır bedellerle kıyaslanamayacağını savundu.

Esad ile anlaşma alternatifi

Mevcut entegrasyon koşulları ve güç kaybı dikkate alındığında, geçmiş süreçlerde Şam yönetimi/Esad ile doğrudan anlaşmanın çok daha pragmatik bir seçenek olup olmayacağının sorgulanması gerektiğini dile getirdi.

Kurumsal Temsiliyet Riski

YPG’nin Suriye ordusuna entegrasyonu ve SDG yapısının feshiyle birlikte Suriye’deki Kürt muhalefetinin kurumsal temsiliyetini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını vurgulayan Mehmet Aslan, analizini şu uyarıyla tamamladı:

Gözlemciler, Suriye'de kurumsal kimliklerin tasfiye edilip bireysel temsiliyetlere indirgenmesinin, bölgedeki aktörlerin manevra alanını daraltacağı ve gelecekte benzer süreçlerin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi gibi diğer kurumsal yapılar üzerinde de baskı oluşturabileceği görüşünde birleşiyor.

Video’nun tamamını izlemek için tıklayınız.