DOLAR 7,8187
EURO 9,3602
ALTIN 449,54
BIST 1.329
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Diyarbakır 14°C
Parçalı Bulutlu
Diyarbakır
14°C
Parçalı Bulutlu
Paz 16°C
Pts 15°C
Sal 14°C
Çar 15°C

Bir minnet borcu: Albert Louis Gabriel

13.06.2020
A+
A-

Arkeolog Prof. Albert Louis Gabriel, Diyarbakır Surlarını yıkımdan kurtaran adam.

1930’lı yıllar, Diyarbakır’da dönemin kent yöneticileri aşırı sıcakları, salgın hastalıkları sebep göstererek Surların yıkımına karar verir.

Yıkıma karar verilen yer Dağkapı ile Mardinkapı arasında kalan kısımdaki surlardır.

“Sur içine hava girmiyor. Bulaşıcı hastalıklar yaygınlaşıyor. Hava sirkülasyonu olsun, diye surları dinamitliyoruz” denilerek, surlar top atışlarıyla yıktırılmaya başlanır ve ilk olarak Dağkapı ile Urfakapı arasında yaklaşık 100 metre uzunluğundaki bölüm hedef alınır.

Bu sırada kentte bulunan Fransız arkeolog Albert Louis Gabriel’in girişimiyle çalışmalar durdurulur ve yıkım, 100 metrelik alanla sınırlı kalır.

Peki, kimdir Albert Louis Gabriel?

1883 yılında, Fransa’da doğan Sorbonne Üniversitesi’nde Güzel Sanatlar ve Edebiyat okuduktan sonra Paris Üniversitesi’nde doktora yapan Gabriel, 1926 yılında Türkiye’ye gelerek, Darülfünun’da arkeoloji ve sanat tarihi dersleri vermeye başlar. Milli Eğitim Bakanlığı ile 1930’da anlaşarak, Mezopotamya’daki eserler hakkında araştırma yapmak üzere Hasankeyf’ten Van’a incelemelerde bulunur. Eserlerin fotoğraflarını çeken, çizimlerini yapan ve metinler yazan Gabriel, 1930’lu yıllarda Diyarbakır’a gelerek, çalışmalarına burada devam eder.

Gabriel, dönemin valisi Faiz Ergun’un talimatıyla Dağkapı ile Mardinkapı arasındaki surların, “Sur içine hava girmiyor. Bulaşıcı hastalıklar yaygınlaşıyor. Hava sirkülasyonu olsun, diye surları dinamitliyoruz” denilerek, yıktırılmaya çalışıldığını görünce kimi kaynaklara göre, Milli Eğitim Bakanlığı’na rapor yazar.

Gabriel “Diyarbekir Surlarını yıkarsanız geleceğe bırakacak, anlatacak ve paylaşacak hiçbir şeyiniz kalmaz” der. Ankara’dan gelen emirle vali surların yıkımını durdurur. Fakat bu sırada Dağkapı ve Mardinkapı taraflarında ki surların epey bölümü yıktırılmıştır.

Ancak Prof. Gabriel Surların yıkımını telgraf çekip önleyince dönemin Valisi Faiz Ergün tarafından “ajan” olduğu ve hemen gözaltına alınması yönünde Ankara’ya talepte bulunur. Üç gün gözaltında kalan Gabriel daha sonra bırakılır.

Bugün Diyarbakır Surları’nın tarihi ve arkeolojik açıdan paha biçilemez olduğu,

UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer aldığı bir süreçte Prof. Dr. Albert Gabriel gerçek bir kahramandır. Eğer bugün Diyarbekir Surlarına çıkıp gezebiliyorsak onun sayesindedir. Kendisi o dönem Ankara’ya telgraf çekmeseydi muhtemelen bugün surların çok büyük bir kısmı yok edilmiş olacaktı. Kendisine minnettarız, ruhu şad olsun.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

"Bu internet sitesi, Avrupa Birliği’nin maddi desteği ile oluşturulmuştur ve sürdürülmektedir. İçerik tamamıyla diyarbakiryenigun.com sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir."