Diyarbakır Yenigün

Kadınların elinden yılların geleneği: Pekmez, pestil ve sucuk

Kadınların elinden yılların geleneği: Pekmez, pestil ve sucuk
16 Ekim 2020 - 14:26

Geleneksel kış hazırlığının bir parçası olan üzüm hasadı bu yıl da yapıldı. Sonbaharın başlarında olgunlaşan üzüm, toplanışından sofralara ulaşmasına kadar kadınların elinden, emeğinden geçiyor. Bu zahmetli işi çekilir kılan ise kolektif çalışmaya ve dayanışmaya dayanması

YENİGÜN HABER – Diyarbakır başta olmak üzere birçok bölge ilinde yetişen üzüm, yaz mevsiminin vazgeçilmez meyveleri arasında yer alıyor. Sonbahar karşılanırken olgunlaşan üzümler, birçok ürüne dönüştürülmek üzere toplanıyor. Üzüm geçtiği aşamaların sonunda pekmez, köfter (şam tatlısı), pestil ve sucuk, gibi ürünler şeklinde sofralarda yerini alıyor. Yaz aylarında kurutulan üzümler kış aylarında ise bakliyat olarak birçok yemeğe ekleniyor ya da kuruyemiş olarak tüketiliyor. Jinnews’te yer alan habere göre üzümün en çok tüketilen ve neredeyse her evde bulunan ürünü ise pekmezdir. Pekmezin birçok faydası bilindiği gibi birçok kullanım alanı da var. Özellikle sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi olan pekmez, birçok tatlıda kullanılıyor. Pekmezin vücut direncini artırma, bağışıklık sistemini güçlendirme, iltihap sökme, karaciğeri temizleme ve öksürüğü kesme gibi faydaları biliniyor.

Geleneği sürdürüyorlar

Tüm bu ürünlerin elde edilmesinde emeğin büyüğünü kadınlar veriyor. Üzümün bağlardan toplanmasından, son halini almasına kadar birçok aşamasında yer alan kadınlar ucuz iş gücü olarak görülüyor. Bazı bölgelerde ise yurttaşlar kendi bağlarından topladıkları üzümlerle kışa hazırlık yapıyor.

Yazın üzüm, kışın pestil satıyorlar

Diyarbakır’ın Silvan ilçesine bağlı Tokvar köyünden 1993 yılında göç ederek Akçeltik Köyü’ne yerleşen vatandaşlar, burada yeni bir yaşam kuruyor. Köyde yaşayan kadınlar, köyün yeşil kalabilmesi için şehirden getirdikleri tohumları, fidanları ekiyor. Daha sonra köyde üzüm, incir, patlıcan, biber ve daha birçok sebze ve meyve eken kadınlar, her mevsimde ürünlerini değerlendirerek ekonomik kazanca dönüştürüyor. Kadınlar, yazın üzüm bağlarından elde ettikleri üzümleri satarak, sonbaharda ise kalan üzümleri pekmez, cevizli sucuk ve pestil yaparak kazanç elde ediyor. Aynı zamanda bunu bir gelenek haline getiren kadınlar, kış aylarında akşam sobanın etrafında pestil ve sucukları yiyerek yaptıkları sohbetleri de bırakmıyor.

İlk aşama üzüm toplama

Akçeltik köyünde evlerine konuk olduğumuz Şahide ve ailesi, bize kapılarını açarak, elde ettikleri ürünlerin yapım aşamasını izlememize imkan sağlıyor. Bizler de pestil, cevizli sucuk ve pekmez gibi kış aylarının eşsiz tatlarının yapımını yerinde görmek için çekimlerimize ve çekim aralarındaki sohbetlerimize başlıyoruz. Çeşit çeşit meyve ve sebzenin bulunduğu bahçeye girdiğimizde kadınları, kocaman kazanların önünde görüyoruz. Kadınlar, bir önceki gün topladıkları üzümlerden pekmez ve pekmezden de cevizli sucuk yapıyor. Akşama kadar kazanları karıştırıp kıvama getirmeye çalışan kadınlar, akşamüstü üzüm sepetlerini ve makaslarını alarak tekrar üzüm toplamaya girişiyor.

‘Kadın emeği görmezden geliniyor’

Üzümler özenle toplandıktan sonra sepetlerden çuvallara aktarılıyor ve bir sonraki aşama olan ezme işlemine geçiliyor. Ezme işleminin son bulmasıyla, suyu çıkarılan üzümler kazanlara konuluyor ve kaynatılmaya başlıyor. Bu aşamanın nasıl gerçekleştiğini Berivan Tunç bize anlatıyor:

“Küçüklüğümden beri aileme yardım ediyorum. Normalde İstanbul’da yaşıyorum fakat yazın aileme yardım etmek için köye geliyorum. Her yerde kadın emeği var ama insanlar bunu görmezden geliyor. Üzümler eylül ayında toplanmaya başlıyor. Toplanan üzümlerden pekmez, pestil ve cevizli sucuk yapımı ise ekim ayının başlarına kadar devam ediyor. Üzüm toplama işi yapıldığında, köyde bulunan diğer kadınlar da bize yardıma geliyorlar. Kolektif bir şekilde çalışıyoruz. Bu da bizim işimizi kolaylaştırıyor.”

Koordine kısmında yaşlılar bulunuyor

Köyde yaşayan kadınların fiziksel olarak ağır işler yapmaya alıştıklarını söyleyen Tunç, işin koordine kısmında yaşlıların bulunduğunu, kendilerinin de yaşlılardan öğrendiklerini uygulamaya çalıştıklarını kaydediyor. Berivan Tunç, yaptıkları pekmez ve pestilin aşamalarını anlatmaya devam ederken, “Güneşin altında yorucu olduğundan kaynaklı akşama doğru üzümler toplanıyor. Sabah saat beş gibi kalkıp üzümleri çuvallara dolduruyoruz ve ezmeye başlıyoruz, elde ettiğimiz şırayı kazanlara doldurarak kaynatmaya bırakıyoruz. Bir kazanı pestil için kullanmak üzere içine un, süt ve şeker katıp aralıksız karıştırıyoruz. Daha sonra elde ettiğimiz pêlûlu bezlere sürerek güneşte kurumaya bırakıyoruz. Yaklaşık bir gün güneşte kaldıktan sonra sıcak su yardımıyla bezlerden söküyoruz. Daha sonra elde ettiğimiz pestilleri katlayarak buzdolabına kaldırıyoruz” diyor.

İp destekli taşıma

Yapılan işlemler iki günümüzü alırken, kadınların ne kadar zor koşullar altında ve büyük emekler sonucunda pestil, cevizli sucuk ve pekmezi sofralarımıza taşıdığına tanıklık ediyoruz. Çekim ve röportajlarımız esnasında misafirperverlikten kaçınmayan aile bize sıklıkla üzüm, incir ve kaynattıkları pêlûllardan ikram ediyor. Kaynatılan pêlûllar küçük kovalara konularak yere serilmesi için dama taşınıyor. Taşıma işlemi için pratik bir yöntem geliştiren kadınlar, damdan sarkıttıkları ip yardımıyla kovayı yukarı çekiyor. Damda kadınlar yere serdikleri bezin üzerine pêlûlları ince ince dökmeye başlıyor. Pêlûlların ince bir şekilde iyice beze yayılmasıyla bir sonraki işleme geçiliyor.

Kadınların dayanışma ruhu daha fazla

Yaptıkları işin zorluğunu anlatan Leyla Tunç, sabah gün doğumuyla beraber kalktıklarını ifade ediyor. Yaptıkları zahmetli işin, aynı zamanda bir kültür haline geldiğini vurgulayan Tunç, kadınların köy yaşamında daha çok emek sarf ettiklerini ve dayanışma ruhunun erkeklere göre daha fazla olduğunu söylemeden geçemiyor. Leyla Tunç, “Yaptığımız işler bir tarafa bir de ev işleriyle uğraşmak zorunda kalıyoruz. Bu biz kadınların daha çok çalışmasına ve yorulmasına sebep oluyor” diye kaydediyor.

‘Buraya yaşam getirdik’

Çocukluğundan beri üzüm işiyle uğraştığını ifade eden Hüsna Tunç ise 1993 yılında göç ederek geldikleri yerde kendilerine yeni bir köy kurduklarını dile getiriyor. Tunç, köyü inşa ettikleri süreçte yaşadıkları zorluğa dikkat çekerek, “Beş aile bir evde kalmak zorundaydık. Yaşadığımız zorlukların ardından burada ev inşa ettik. Burada canlı denebilecek hiçbir şey yoktu. Buraya yerleşince ağaç ektik, bağlar kurarak buraya yeniden yaşamı getirdik. Fakat şu an gençler burada kalmıyorlar. Büyükşehirlere gidip orada çalışmaya başladılar. Köyde kalanların geneli bizim gibi yaşlı olanlar. Biz kendi çabalarımızla bu işleri halletmeye çalışıyoruz. Fakat biz yaşlı olduğumuz için bazen zorlanıyoruz” diyor.

‘Emeğin karşılığı 30 lira oluyor’

Köyde ceviz olmayınca cevizli sucuk yapımı için cevizleri farklı köylerden ya da toptancılardan aldıklarını söyleyen Şahide Tunç da ceviz içlerini yumuşamaları için suya koyduklarını ve bir gün suda bekletilen cevizlerin iğne yardımıyla iplere geçirildiğini kaydediyor. Tunç, “Üzümün yanı sıra incir, ayva ve bostan ekiyoruz. Günlük olarak tükettiğimiz meyve ve sebzeleri bahçemizden karşılıyoruz. Fazla yaptığımız cevizli sucukları satıyoruz fakat verdiğimiz emeğin karşılığı 30 lira oluyor” diyor.

Emeğin karşılığını alamıyorlar

İki günlük yoğun bir emek ile elde edilen ürünler, satış noktalarında emeğin karşılığını alamıyor. Üzüm toplamadan işlenmesine kadar her aşamada ter akıtan kadınların en büyük şikayeti emeklerinin karşılığını alamamaları ve emeklerinin görmezden gelinmesi…

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT
Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
EN ÇOK KAZANANLAR
    EN ÇOK KAYBEDENLER
      EN ÇOK İŞLEM GÖRENLER
        BUGÜN 1000TL NE OLDU?
        • -

          BORSA

        • -

          DOLAR

        • -

          EURO

        • -

          ALTIN

        KUR ÇEVİRİCİ

        Para Birimi

        Çevrilecek Para Birimini Seçin

        Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız. - - Diyarbakır Web Tasarım