İmparatorlukların sınırında medeniyet mirası: Silvan’daki Boşat Kalesi ve Sasaniler'den kalan gizemli kabartmalar

Diyarbakır’ın tarihi ve kültürel zenginliğiyle öne çıkan Silvan ilçesine yaklaşık 10 kilometre mesafedeki Boyunlu Mahallesi'nde bulunan Boşat Kalesi, bölgedeki kadim imparatorlukların izlerini günümüze taşıyor. M.S. 226-395 yılları arasında bölgenin en stratejik merkezlerinden biri olan kale, Asurlulardan Romalılara, Sasanilerden Osmanlı Devleti'ne kadar uzanan köklü bir geçmişe sahip.

Kalenin en belirgin ve dikkat çekici unsuru ise kayaya oyulmuş görkemli figürler. At üzerinde tasvir edilen ve Sasani İmparatorluğu'nun kurucusu I. Ardeşir'e ait olduğu değerlendirilen kabartmanın hemen arkasında ayakta duran bir insan figürü yer alıyor. Roma ve Sasanilerin ortak mimari ve askeri mirasını barındıran yapı; içinde kayaya oyulmuş odaları, taş basamakları, sarnıç/mahzen alanlarını ve antik dönem üzüm sıkma havuzlarını barındırıyor.

Bir Ailenin Evine Dönüşen Kale: Koruma Sorumluluğu Onlarda

Yıllar içinde bölgeden yaşanan göçler ve bilinçsiz tahribatlar nedeniyle dış surlarının ve nöbetçi kulelerinin bir kısmı yok olan kale, yaklaşık 70 yıl önce üzerine inşa edilen bir ev sayesinde ayakta kalmayı başardı.

Kalenin üzerine kurulan evde yaşamını sürdüren Mehmet Yaşar Simpil, tarihi yapının korunmasını ailece üstlendiklerini ifade ediyor:

"Burası tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte Asurlara, Romalılara kadar dayanıyor. Bu ev 70 yıl önce yapılmış; dedemden, babamdan bu yana elimizde. Şu an kalenin korunması tamamen bizim sorumluluğumuzda, kimsenin burayı tahrip etmesine izin vermiyoruz."

"Silvan ve Diyarbakır’dan bile eski bir tarihe sahip"

Geçmişte yaşanan tahribatlara da değinen Simpil, eskiden köylülerin bilinçsizce kaleden taş taşıdığını ancak kalan kısımların büyük bir titizlikle muhafaza edildiğini vurguluyor.

Kalenin rivayetlere göre tarih boyunca iki üç kez yıkılıp yeniden inşa edildiğini belirten Simpil, "Duyduğumuza göre ev yapılmadan önce köyde kolay ev inşa edilsin diye taşlar götürülmüş. Eskiden nöbetçi kuleleri ve sur duvarları vardı, bir kısmı tahrip olsa da kalanlar mevcut. Osmanlı dönemine kadar da aktif olarak kullanılmış. 160 yıl öncesine ait fotoğrafların olduğu söylenen bu kale, rivayetlere göre hem Diyarbakır hem de Silvan merkezden çok daha eski bir tarihe sahip" diyerek yapının bölge tarihi açısından taşıdığı kritik öneme dikkat çekiyor.