Sur’un hafızası için ortak koruma çağrısı

Diyarbakır’ın tarihî Sur ilçesinin kültürel mirası ve toplumsal hafızası, düzenlenen bir panelde ele alındı. “Sur’un Hafızası” başlıklı panelde konuşan Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Emin Ay, ilçenin korunmasının ortak sorumluluk olduğunu belirterek, Sur’un yalnızca turistik bir bölge olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Sur Belediyesi ve Komeleya Wêjekarên Kurd iş birliğiyle Çand Amed Kongre Merkezi’nde düzenlenen panele Sur Belediyesi Eşbaşkanı Gulan Önkol, yazar Veysi Ülgen ile çok sayıda yazar, şair ve edebiyatçı katıldı.

Ay: Sur’a layık mıyız, bunu konuşmalıyız

Panelde konuşan Emin Ay, Sur’un Diyarbakır’ın tarihsel ve kültürel kimliğinin merkezinde yer aldığını belirtti. Farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan ilçenin korunması konusunda bugünkü kuşakların sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade eden Ay, “Biz Sur’a layık mıyız, bunu konuşmamız gerekiyor” dedi.

Sur’da geçmişte yaşanan yıkımın yalnızca yapıların zarar görmesiyle sınırlı kalmadığını söyleyen Ay, yüzlerce yıllık kültürün, dilin ve toplumsal hafızanın da bu süreçten etkilendiğini dile getirdi.

Sur’un çok kültürlü geçmişine dikkat çekti

Sur’un tarih boyunca farklı halkların ve inançların bir arada yaşadığı bir yerleşim olduğunu belirten Ay, Kürtlerin yanı sıra Süryani, Ermeni, Arap ve Türkmen topluluklarının da ilçenin kültürel dokusuna katkı sunduğunu söyledi.

Dar sokakların, taş evlerin ve özgün mimarinin bu ortak yaşam kültürünün parçaları olduğunu ifade eden Ay, tarihî mirasın herhangi bir halkın ya da inancın tekelinde görülmeden korunması gerektiğini vurguladı.

“Sur yalnızca turistik bir alan değil”

Sur’un korunmasının yalnızca tarihî yapıların restore edilmesiyle mümkün olmayacağını belirten Ay, ilçenin yaşayan kültürüyle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Yerel yönetimlerin koruma çalışmalarında öncü rol üstlenmesi gerektiğini kaydeden Ay, kadın ve gençlik komünlerinin de Sur’un geleceğine ilişkin çalışmalara katılmasının önemine işaret etti.

Hevsel Bahçeleri ile birlikte önemli bir doğal ve kültürel miras oluşturan Sur’da, nüfusun yerinden edilmesinin insanlarla doğa arasındaki ilişkiyi de zayıflattığını belirten Ay, yeniden inşa çalışmalarında ilçenin tarihsel dokusunun ve kültürel kimliğinin gözetilmesi gerektiğini ifade etti.

Yazar Veysi Ülgen: Bu yanık şehir hepimizindir

Panelde konuşan yazar Veysi Ülgen de Diyarbakır’ın kırmızı ve siyah taşlarından dolayı tarih boyunca “Yanık Şehir” olarak anıldığını söyledi.

Sur’un göç, baskı ve zulümlere rağmen çok dilli ve çok kültürlü yapısını koruduğunu belirten Ülgen, Kürtçenin yasaklandığı dönemlerde bile dilin ilçede yaşatıldığını ifade etti.

2015 yılında yaşanan çatışmalı sürecin Sur’da büyük bir yıkıma neden olduğunu söyleyen Ülgen, bu süreçte yalnızca yapıların değil, kültürün, dilin ve toplumsal hafızanın da zarar gördüğünü dile getirdi.

Yıkımın ardından inşa edilen yapıların Sur’un kültürel kimliğini yeterince yansıtmadığını savunan Ülgen, “Bu yanık şehir bizimdir, hepimizindir. Sur’la ilgili sorumluluğumuzu almamız gerekiyor” dedi.

Panel, Veysi Ülgen’in Sur üzerine yazdığı şiiri okumasıyla sona erdi.