Yer Diyarbakır | Lice'nin kalbine hançer; Tarihi Camide utanç tablosu

METİN BEKİROĞLU/YENİGÜN HABER – Diyarbakır’ın Lice ilçesinde eski yerleşim alanında bulunan Antax Sancağı Hükümdarı Ehmed Beg tarafından yaklaşık 5 yüzyıl önce inşa ettirilen Antax Ulu Camii, insan eliyle yürütülen ağır bir talan ile karşı karşıya.

https://t.co/U9TjcASKvy pic.twitter.com/uxuzsG581J

— Öz Diyarbakır Gazetesi (@ozdiyarbakirgzt) June 14, 2026

Şıré Şiro (Şiro Şelalesi) yakınlarındaki su kaynakları ve meyve bahçeleriyle çevrili bir alanda yer alan, geçmişte han, hamam ve değirmenle bir bütün oluşturan bu tarihi külliye, bölgenin en önemli inanç ve kültür miraslarından biri olarak kabul ediliyor.

Depremleri ve bombaları atlattı, sorumsuzluğa yenildi

Tarihi cami, 6 Eylül 1975 yılında Lice’yi yerle bir eden ve büyük can kayıplarına yol açan yıkıcı depremden az hasarla kurtulmayı başarmıştı.

Ancak yapı, yakın tarihteki çatışmalı dönemlerde ikinci büyük darbesini aldı. 1990-2000 yılları arasında, PKK mensuplarının caminin altında bulunan tarihi mahzenleri ve çevresindeki bahçeleri kullanarak ilçe merkezine yönelik eylemlerde bulunduğu iddiasıyla, yapının bir bölümü askeri operasyonlar sırasında bombalarla yıkılmıştı.

Milyonluk restorasyon dört yılda heba oldu

Depremin ve çatışmaların izlerini silmek, yapıyı gelecek nesillere aktarmak amacıyla Vakıflar Genel Müdürlüğü devreye girmiş ve 2017 yılında geniş kapsamlı bir restorasyon projesi başlatmıştı.

2020 yılında tamamlanan ve milyonlarca liraya mal olan proje kapsamında; tarihi köprü onarılmış, cami altından geçen dere ıslah edilmiş, avluya iki gasilhane, 12 tuvalet, imaret ve bodrum katındaki oda mahzenler temizlenerek ziyaretçilerin hizmetine açılmıştı.

Ancak aradan geçen dört yılın ardından tarihi yapının tamamen korumasız bırakılması, bölgeyi adeta bir talan alanına çevirdi. Duyarsız kişi veya kişilerce caminin tüm camları kırılırken; iç kısımdaki avizeler, minber, kitaplık, elektrik sayaçları ve binayı koruması gereken güvenlik kameraları parçalandı. Zemin kattaki odaların kapıları söküldü, ışıklandırma ve elektrik tesisatları tamamen imha edildi.

Tarihi mahzenlerde uyuşturucu kalıntıları

Lice’nin günümüze ulaşabilmiş tek özgün tarihi dokusu olan Antax Ulu Camii’nin bodrum katındaki odalar ise tehlikeli bir boyuta ulaştı. Mahzenleri gezen ziyaretçiler, neredeyse tüm odaların esrar ve diğer uyuşturucu maddelerin kullanımında kullanılan düzenekler, kova düzenekleri, sigara kağıtları ve çöplerle dolu olduğunu aktarıyor.

Caminin bakımsızlıktan adeta bir çöplüğe dönüştürülmesine rağmen, ilgili kurum ve kuruluşların şu ana kadar herhangi bir fiziksel güvenlik tedbiri almaması, hasar verenlerin tespiti için adli veya idari bir soruşturmanın başlatılmamış olması bölge halkının tepkisini çekiyor.

Ziyaretçilerden acil çağrı: İnsan eliyle yok ediliyor

Külliyeyi ve şelale çevresini görmek için bölgeye gelen yerli ve yabancı turistler, tarihi yapının acilen koruma altına alınmasını talep ediyor. Ziyaretçiler, yürütülen milyonlarca liralık kamu yatırımının göz göre göre heba olduğunu belirterek, "Doğal afetlerin yok edemediği bu beş asırlık mirası, birkaç yıl içinde kendi elimizle ve sorumsuzluğumuzla yok etmek üzereyiz. Acilen bekçi görevlendirilmeli ve kapılar kilitlenmeli" çağrısında bulunuyor.