BİRSU HES davasında kritik bilirkişi raporu: ÇED kararı yeterli bilimsel temele dayanmıyor

BİRSU HES davasında kritik bilirkişi raporu: ÇED kararı yeterli bilimsel temele dayanmıyor

YENİGÜN HABER – Diyarbakır’ın Lice ilçesi ile Bingöl’ün Genç ilçesi sınırlarında bulunan Sarım Çayı ve kolları üzerinde yapılması planlanan BİRSU Hidroelektrik Santrali (HES) projesine ilişkin davada bilirkişi incelemesi tamamlandı.

Avukat Barış Yıldırım’ın, projeye verilen “ÇED Olumlu” kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açtığı davada hazırlanan bilirkişi raporu mahkemeye sunuldu.

Raporda, BİRSU HES projesinin ÇED raporunda hidroloji, hidrojeoloji, ekoloji, flora ve fauna, orman, tarım ve kümülatif çevresel etkiler bakımından önemli eksiklik ve belirsizlikler bulunduğu belirtildi.

Bilirkişi heyeti, 3 Ocak 2023 tarihinde verilen “ÇED Olumlu” kararının yeterli bilimsel ve mühendislik temeline dayanmadığı görüşüne yer verdi.

Sarım Çayı’nın biyolojik çeşitliliğine dikkat çekildi

Bilirkişi raporunda Sarım Çayı ve çevresindeki ekolojik yapı da ele alındı.

Bölgede bulunan Batman bantlı çöpçü balığı ile su samurunun ekolojik açıdan özel önem taşıdığı belirtildi. HES projesinin su rejimi ve habitatların sürekliliği üzerindeki olası etkilerinin ise ÇED sürecinde yeterli düzeyde ortaya konulmadığı kaydedildi.

Davada sunulan dilekçede de bölgede yaban keçisi, keklik, vaşak, bozayı ve kurt gibi türlerin bulunduğu, ayrıca Batman bantlı çöpçü balığının Sarım Çayı'nda tespit edildiği belirtilmişti.

BİRSU HES projesi kapsamında 2 regülatör, 3 bent, 5 iletim tüneli, yükleme havuzu, cebri boru, santral binası, kırma-eleme tesisi ve hazır beton santrali yapılması planlanıyor.

“Can suyu” tartışması

Raporda projenin bırakmayı öngördüğü “can suyu” miktarı da incelendi.

Özellikle kurak dönemlerde bırakılması planlanan suyun ekolojik ihtiyaçları karşılayıp karşılamayacağı konusunda soru işaretleri bulunduğu belirtildi.

Bilirkişi heyeti, hidrolojik veriler, akış rejimi ve çevresel akış hesaplamalarında eksiklik ve belirsizlikler bulunduğunu belirterek, projenin su rejimi üzerindeki etkilerinin daha kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğini vurguladı.

Diğer HES ve barajların etkisi hesaplanmadı

Raporda öne çıkan başlıklardan biri de kümülatif çevresel etki oldu.

BİRSU HES’in, Sarım Çayı’nın da içinde bulunduğu Dicle Havzası'ndaki diğer baraj ve HES projeleriyle birlikte yaratabileceği çevresel etkinin yeterince değerlendirilmediği belirtildi.

Dava dilekçesinde de havzada işletmede, tamamlanmış veya planlama aşamasında çok sayıda baraj ve HES bulunduğu, bu projelerin BİRSU HES ile birlikte yaratacağı toplam etkinin ÇED raporunda yeterince ele alınmadığı savunulmuştu.

Erozyon, heyelan ve deprem riski

Bilirkişi heyeti, proje alanındaki doğal ve ormanlık alanların yanı sıra erozyon, heyelan, çığ ve kaya düşmesi gibi risklerin de yeterince değerlendirilmediği görüşünü bildirdi.

Dava dilekçesinde ise proje sahasının diri fay hattı üzerinde ve birinci derece deprem bölgesinde bulunduğu ileri sürülmüştü.

Bu risklerin HES projesinin altyapısı ve çevrede oluşturabileceği etkiler açısından daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Mahkemenin kararı bekleniyor

Barış Yıldırım tarafından açılan davada, BİRSU HES projesine verilen “ÇED Olumlu” kararının önce yürütmesinin durdurulması, ardından iptal edilmesi talep edilmişti.

Dava dilekçesinde ayrıca yöre halkının Halkın Katılımı Toplantısı'nda projeye karşı çıktığı, ancak bu itirazların ÇED raporunda yeterince değerlendirilmediği savunulmuştu.

HES projesinin yöre halkının kullandığı su kaynakları ile yeraltı ve yüzey suları üzerinde olumsuz etkilere yol açabileceği de dava kapsamında ileri sürülmüştü.

Bilirkişi raporunun mahkemeye sunulmasıyla birlikte gözler, BİRSU HES projesine verilen “ÇED Olumlu” kararının iptali istemiyle açılan davada mahkemenin vereceği karara çevrildi.

Bilirkişi raporundaki değerlendirmeler mahkemenin nihai kararı anlamına gelmiyor. Projenin hukuki durumu, mahkemenin vereceği kararın ardından kesinleşecek.