Dolar 16,7832
Euro 17,4971
Altın 976,05
BİST 2.443,77
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Diyarbakır 36°C
Açık
Diyarbakır
36°C
Açık
Pts 37°C
Sal 38°C
Çar 39°C
Per 38°C

Sur’u kurtaran Gabriel’in ruhu Fiskaya için direniyor

Sur’u kurtaran Gabriel’in ruhu Fiskaya için direniyor
20 Haziran 2022 11:26
A+
A-

Tahrip edilen Diyarbakır Surları’nı 1930’daki çabalarıyla yıkımdan kurtaran Fransız arkeolog Albert Louis Gabriel’in ismini kafesine veren Mehmet Sevik, idol olarak benimsediği Gabriel gibi yıkım kararı verilen Fiskaya için direniyor

 

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Kültür Mirası listesinde yer alan Diyarbakır’ın tarihi Sur ilçesinin Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş mahallelerindeki yenileme çalışmaları nedeniyle Türk Mimar ve Mühendis Odaları Birliği (TMMOB) tarafından hazırlanan raporlara göre, 22 bin 323 insan yerinden oldu. Mezopotamya Ajans’ta yer alan habere göre Diyarbakır’ın merkez Yenişehir ilçesinde Xale Meheme diye tanınan kafe işletmecisi Mehmet Sevik ise (80), Diyarbakır Surları’nı 1930’daki çabalarıyla yıkımdan kurtaran Fransız arkeolog Albert Louis Gabriel’in ismini kafesinde yaşatıyor. Diyarbakır’ın Têrkan bölgesinde bulunan Nefirtaş köyünde doğan Sevik, gençlik yıllarında kent merkezine taşındı. Fiskaya’da 8 yıl yaşayan Sevik’in burada açtığı kafe yıkımdan sonra inşa edilenlerden farklı. Diyarbakır Ovası ve Dicle Nehri’ni gören geniş teraslı kafeye, Diyarbakır Surları’nı 91 yıl önce yıkımdan kurtaran Fransız arkeolog Albert Louis Gabriel’in ismi verildi.

Gabriel olmasaydı…

Bir gün kahvehanede otururken Gabriel’in Diyarbakır Surları için vermiş olduğu mücadeleyi duyduğunu ve bundan dolayı çok değer verdiğini ifade eden Sevik, şimdilerde Diyarbakır’ın yine yıkımla karşı karşıya olduğunu ancak halkın buna izin vermeyeceğini söyledi. Emekli olduğu 1980 yılında kafe işletmeye başlayan Sevik, önce Gabriel’in fotoğraflarını astığı kafeye daha sonra ismini verdi. Girişinde Gabriel’in özgeçmişi yer alan kafede, ayrıca fotoğraf çekme alanı da oluşturuldu. Sevik, Gabriel’e vefasını şöyle anlattı:

“Fransa’da yaşıyor ve orada surların valilik tarafından yıkılmaya başlandığını öğreniyor. Fransa’dan yola çıkıp Ankara’ya oradan da Diyarbakır’a geliyor ve valiyle görüşüyor. Yıkımın sebebini soruyor. Vali de, surların taşı yüzünden kentin kışın soğuk yazın ise sıcak olduğunu bu nedenle yıkmaya başladıklarını söylüyor. O da bin yıldır bu surların yapıldığını ve bugüne kadar kimsenin ne soğuktan ne de sıcaktan bu öldüğünü, kenti yıkmaya çalıştıklarını belirtiyor. ‘Bu yıkım, Surları değil, kenti yıkmadır’ diyor. Eğer o dönem surları yıksalardı kentin tamamını yıkıp, şehir merkezini Ergani’ye verirlerdi. Ama sonuç itibariyle o kişi bir şekilde yıkımı durduruyor ve kentimizin yıkılmasını engelliyor. Eğer o gün bu kararı durdurmasaydı bizler bu kentten bahsedemezdik ve bu kent olmayacaktı. Ben de bu nedenle kafe açtım ve onun ismini kafeye verdim.”

 ‘Sur’a gidemiyorum’

Çatışmaların başladığı 2015 yılından bu yana Sur’a gitmediğini dile getiren Sevik, “Sur’da silahın patladığı günden bugüne sadece yasaklar bittiğinde bir kez yakılan camiye (Kurşunlu Cami) gittim, başkada bir yere gitmedim.  Başka da bir yere adım atmadım. Sur’a ne yaptılar halen bilmiyorum. Gitmiyorum. İnsan gidebilir mi? Ben gidemiyorum” diye belirtti. Şimdilerde Fiskaya’nın yıkımla karşı karşıya olduğuna dikkati çeken Sevik, “Hiçbir şey bırakmıyorlar, her yeri yıkıyorlar. Bin lira verip insanları mağdur ediyorlar. Paraları onlara kalsın. Biz izin vermeyeceğiz” ifadelerini kullandı.

Albert Louis Gabriel kimdir?

Albert Louis Gabriel, 1883 yılında Fransa’da doğup, Sorbonne Üniversitesi’nde Güzel Sanatlar ve Edebiyat okudu. Paris Üniversitesi’nde doktora yapan Gabriel, 1926 yılında Türkiye’ye gelerek, Darülfünun’da arkeoloji ve sanat tarihi dersleri verdi. Milli Eğitim Bakanlığı ile 1930’da anlaşarak, Mezopotamya’daki eserler hakkında araştırma yapmak üzere Hasankeyf’ten Van’a incelemelerde bulundu. Eserlerin fotoğraflarını çeken, çizimlerini yapan ve metinler yazan Gabriel, 1930’lu yıllarda Diyarbakır’a geldi. Gabriel, dönemin valisi Faiz Ergun’un talimatıyla Dağkapı ile Mardinkapı arasındaki surların, “Sur içine hava girmiyor. Bulaşıcı hastalıklar yaygınlaşıyor. Hava sirkülasyonu olsun,  surları dinamitliyoruz” gerekçesiyle, yıktırılmaya çalışıldığını gördü. Gabriel, Milli Eğitim Bakanlığı’na rapor yazdı. Diyarbakır Surları’nın tarihi ve arkeolojik açıdan paha biçilemez olduğunu belirtince, yıkım durduruldu.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.