Güneydoğu Kahve Kültürü: Mırra, Menengiç ve Diğer Kahve Çeşitleri

Bu yazıda mırra ve menengiç kahvesinin ne olduğunu ve nasıl hazırlandığını anlattık. Ardından bölgede evlerde ve kafelerde tercih edilen diğer kahve çeşitlerini tabloyla karşılaştırdık. Son bölümde seçim ölçütlerini, öne çıkan markaları ve sık sorulan soruların cevaplarını bulabilirsiniz.

Mırra Nedir?

Mırra, Güneydoğu Anadolu'da içilen yoğun ve şekersiz bir kahvedir. Özellikle Mardin, Şanlıurfa, Diyarbakır ve çevresinde yaygındır. Adı, Arapçada acı anlamına gelen kelimeden gelir.

Mırrayı diğer kahvelerden ayıran şey, uzun süre kaynatılmasıdır. Kısa sürede yapılamadığı için genellikle bir seferde çok miktarda hazırlanır ve birkaç gün boyunca ikram edilir.

Mırra Nasıl Hazırlanır?

Geleneksel yöntemde mırra şöyle yapılır:

1. Kahve çekirdekleri kavrulur ve dövülür.
2. Kahve bol suyla büyük bir kapta uzun süre kaynatılır.
3. Kaynayan kahve dinlendirilir ve telvesi dibe çöker.
4. Üstteki kısım başka bir kaba alınır ve tekrar kaynatılarak koyulaştırılır.

Bu işlem birkaç kez tekrarlanabilir. Sonunda elinizde az miktarda, yoğun ve acı bir kahve kalır. Mırra kulpsuz küçük fincanlarda, fincanın dibini kaplayacak kadar servis edilir.

Mırra Nasıl İkram Edilir?

Mırra ikram etmenin bölgede herkesin bildiği kuralları vardır. Fincan misafire sağ elle verilir. Misafir kahveyi içtikten sonra fincanı yere veya masaya bırakmaz, ikram edene geri uzatır. Fincan genellikle aynı anda birkaç misafire sırayla dolaştırılır.

Mırra düğün, bayram ve taziye gibi toplu buluşmalarda sık ikram edilir. Günlük tüketimde ise daha çok Türk kahvesi ve çay tercih edilir.

Menengiç Kahvesi Kahve midir?

Adında kahve geçse de menengiç kahvesi kahve çekirdeğinden yapılmaz. Menengiç, yabani antep fıstığı olarak da bilinen bir ağacın meyvesidir. Bu meyveler kavrulur, dövülür ve yağlı bir macun haline getirilir.

Menengiç kahvesi genellikle sütle hazırlanır. Macun cezvede süt veya su ile karıştırılır ve kısık ateşte ısıtılır. İçinde kahve olmadığı için kafein de yoktur. Bu yüzden akşamları ya da kahve içmeyen misafirlere sıkça ikram edilir.

Bölgede Tercih Edilen Diğer Kahve Çeşitleri

Evlerde ve kafelerde geleneksel kahvelerin yanında başka çeşitler de sıkça içilir.

Son yıllarda bölgedeki kafelerin menülerinde espresso bazlı içecekler ve filtre kahve daha sık yer alıyor. Evlerde ise en çok yine Türk kahvesi içiliyor.

Türk Kahvesi Nasıl Hazırlanır?

Türk kahvesi, bölgede evlerde en sık hazırlanan kahvedir. Temel yapılışı şöyledir:

1. Her fincan için bir fincan soğuk su ve bir tatlı kaşığı dolusu Türk kahvesi ölçün.
2. Şeker kullanacaksanız kahveyle birlikte cezveye ekleyin.
3. Karışımı soğukken iyice karıştırın. Cezve ateşe konduktan sonra karıştırmayın.
4. Kısık ateşte yavaşça ısıtın. Kahve kabarmaya başladığında köpüğü fincanlara paylaştırın.
5. Cezveyi tekrar ateşe alın ve bir kez daha kabardığında kalan kahveyi fincanlara dökün.

Kahvenin yanında bir bardak su vermek yaygın bir gelenektir. Su, ağzı temizlemek için kahveden önce içilir.

Espresso Bazlı İçecekler Nelerdir?

Kafelerin menülerinde yer alan sütlü ve sade içeceklerin çoğu espresso ile hazırlanır. En bilinenleri şunlardır:

Yazın sıcak günlerde buzlu içecekler daha çok tercih edilir. Buz eridikçe kahve sulanır, bu yüzden soğuk içeceklerde gövdeli bir espresso harmanı kullanırsanız tadı daha iyi korunur.

Evde Kahve Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Hangi kahveyi tercih ederseniz edin, doğru ürünü bulmak için şu noktalara bakabilirsiniz.

1. Hazırlama Yöntemi

Paketi alırken hangi yöntem için hazırlandığına bakın. Türk kahvesi, filtre kahve ve espresso için öğütme boyutu birbirinden farklıdır. Yanlış öğütmeyle hazırlanan kahve ya sulu ya da fazla acı olur.

2. Kavurma Sıklığı ve Paketleme Zamanı

Kavrulan kahve, ilk haftalardan sonra kokusunu ve tadını kaybetmeye başlar. Bu nedenle markanın ne kadar sık kavurduğuna bakın. Kahvenin siparişinizle mi paketlendiğini, yoksa uzun süre rafta mı beklediğini öğrenin. Paketi açtığınızda kahve hoş ve belirgin kokuyorsa doğru seçim yapmışsınız demektir.

3. Yöre Bilgisi

Kahvenin hangi ülkeden ya da bölgeden geldiğini bilirseniz tadı hakkında da fikir sahibi olursunuz. Brezilya ve Kolombiya kahveleri genellikle dengeli, Etiyopya kahveleri ise daha belirgin asiditeli olur.

4. Harman İçeriği

Harman kahvelerde Arabica ve Robusta birlikte kullanılabilir. Arabica ağırlıklı harmanlar daha yumuşak, Robusta katkılı harmanlar daha sert bir sonuç verir. Yoğun kahve seven bir damak için Robusta katkılı bir harman uygun olabilir.

5. Paket Boyutu

Evde tüketim azsa küçük paketleri tercih edin. Kahve, paket açıldıktan sonra aromasını yavaş yavaş kaybeder. Küçük paketler bu kaybı azaltır.

Diyarbakır ve Çevresinde Kahve İkramı

Diyarbakır'da misafire ikram, günlük yaşamın önemli bir parçasıdır. Yemekten sonra genellikle çay veya Türk kahvesi sunulur. Özel günlerde ise mırra ikram edilir.

Sur içindeki tarihi hanlarda ve avlulu yapılarda bugün de kahve ve çay içiliyor. Hasan Paşa Hanı bu mekanların en bilinenlerinden biridir. Buralar hem kahvaltı hem de kahve için sık gidilen yerlerdir. Şehre gelen ziyaretçiler de bu mekanlarda hem Türk kahvesini hem de mırrayı deneme fırsatı bulur.

Sıcak Havada Kahve Nasıl Korunur?

Bölgede yaz ayları uzun ve sıcak geçer. Yüksek sıcaklık, kahvenin aromasını daha hızlı kaybetmesine neden olur. Bu dönemde şu noktalara dikkat edin:

• Kahveyi mutfakta ocağa ve fırına yakın dolaplarda tutmayın.
• Güneş alan raf ve pencere önlerinden uzak durun.
• Açılmış paketin ağzını sıkıca kapatın veya kahveyi kilitli bir kavanoza aktarın.
• Uzun süre kullanmayacağınız paketleri açmadan saklayın.

Öne Çıkan Kahve Markaları

Her markanın öne çıktığı alan farklıdır. Markaları çeşit sayısına, yöntem seçeneklerine ve kolay bulunup bulunmadığına göre inceledik.

Moliendo

Moliendo, Kahvesan Gıda’nın BRCGS sertifikalı üretim tesislerinde, yüksek kalite ve gıda güvenliği standartlarıyla üretilen kahve markasıdır. Markanın filtre ve espresso kahveleri her hafta kavrulur. Kahve.com'dan verilen siparişlerde paketleme sipariş anında yapılır. Yani kahve, siparişinizi verdikten sonra hazırlanıp yola çıkar.

Markanın ürün yelpazesinde 70'ten fazla yöreden kahve bulunur. Türk kahvesi, filtre kahve ve espresso için farklı seçenekler çekirdek, öğütülmüş ve kapsül olarak sunulur. Kahve.com'da öğütülmüş kahve için 7 farklı öğütme seçeneği bulunur. Üretim İzmir'deki tesiste yapılır. Geleneksel ve modern içimler için kahve çeşitleri kategorisini Kahve.com üzerinden inceleyebilirsiniz. Moliendo, yöre seçeneklerinin genişliğiyle bu karşılaştırmada öne çıkan isimlerden biridir.

Starbucks

Starbucks, 1971 yılında Seattle'da kuruldu. Çekirdek ve öğütülmüş kahveleri market raflarında da satılır. Kafelerinde içtiğiniz harmanları evde hazırlamak isteyenler için tanıdık bir seçenektir.

Melitta

Melitta, 1908 yılında Dresden'de kuruldu. Filtre kağıdını geliştiren marka olarak bilinir. Filtre kahve ve demleme ekipmanları, markanın temel ürün grubunu oluşturur.

Davidoff Cafe

Davidoff markası 1911 yılında Cenevre'de kuruldu. Davidoff Cafe serisinde filtre ve espresso için farklı yoğunlukta ürünler bulunur. Ürünlere marketlerden kolayca ulaşılabilir.

Segafredo

Segafredo Zanetti, 1973 yılında Bologna'da kuruldu. Espresso harmanlarıyla tanınır. Evde espresso makinesi kullananlar için çekirdek ve öğütülmüş seçenekler sunar.

Marka Karşılaştırma Tablosu

Sıkça Sorulan Sorular

Mırra neden acıdır? Mırra şeker eklenmeden ve uzun süre kaynatılarak hazırlanır. Kaynatma süresi uzadıkça kahve koyulaşır ve acılığı belirginleşir.

Mırra evde yapılabilir mi? Yapılabilir ancak hazırlanması uzun sürer. Bu yüzden birçok kişi hazır satılan mırrayı tercih eder.

Mırra fincanı neden geri verilir? Bölge geleneğine göre fincan içildikten sonra ikram edene geri uzatılır. Fincanın masaya bırakılması geleneğe uygun kabul edilmez.

Menengiç kahvesinde kafein var mı? Yoktur. Menengiç kahvesi kahve çekirdeğinden değil, menengiç ağacının meyvesinden yapılır.

Dibek kahvesi ile Türk kahvesi arasındaki fark nedir? Dibek kahvesi taş dibekte dövülerek hazırlanır. Türk kahvesine göre daha yumuşak bir içimi vardır.

Türk kahvesi için hangi kahveyi almalıyım? Paketinde Türk kahvesine uygun öğütüldüğü belirtilen ürünleri tercih edin. Filtre veya espresso için öğütülmüş kahve cezvede iyi sonuç vermez.

Kahve paketi açıldıktan sonra nasıl saklanmalı? Kahveyi kapağı sıkı kapanan, ışık geçirmeyen bir kavanoza aktarın. Kavanozu ocaktan uzak, serin bir dolapta tutun.

Yoğun kahve sevenler hangi çeşidi seçmeli? Espresso veya Türk kahvesi yoğun bir içim sunar. Robusta katkılı harmanlar da daha sert bir sonuç verir.

Filtre kahve Türk kahvesinden daha mı hafiftir? Filtre kahve daha büyük hacimde ve daha berrak hazırlanır. Bu nedenle fincandaki yoğunluğu Türk kahvesine göre daha düşüktür.

Sonuç

Güneydoğu Anadolu'da mırra ve menengiç kahvesi gibi geleneksel kahveler bugün Türk kahvesi, filtre kahve ve espressoyla birlikte içiliyor. Evde kahve seçerken önce hazırlama yöntemini belirleyin. Ardından yöre, harman ve paket boyutuna bakarak damak zevkinize uygun ürünü seçebilirsiniz.