DİTAM Diyarbakır’da kayyum bakiyesini ve belediyenin performansını masaya yatırdı

"Diyarbakır Yerel Hizmetleri İzleme Ağı" toplantısında, Cumhuriyet’in kuruluşundan bu yana biriken yapısal krizlerin yanı sıra 2016-2024 yılları arasındaki sekiz yıllık kayyum döneminin kentte bıraktığı tahribat tartışıldı. Sivil toplumun yerel yönetim mekanizmalarına katılımını artırmayı hedefleyen zirvede, belediyenin 2025 yılı faaliyetleri analiz edilirken, 2027 yılı eylem planı ve bütçe süreçlerine yön verecek kapsamlı bir sivil yol haritası çizildi.

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Konferans Salonu, kentin geleceğini doğrudan ilgilendiren kritik bir zirveye ev sahipliği yaptı. DİTAM tarafından organize edilen toplantıya Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanları, akademik çevreler, meslek odalarının temsilcileri ve çok sayıda sivil toplum kuruluşu katıldı.

Avrupa Demokrasi Vakfı tarafından desteklenen "Diyarbakır Kent Sorunlarının Çözümünde Sivil Toplumun Katılımı Projesi" kapsamında düzenlenen buluşma, kent hakkını ve yerel demokrasiyi güçlendirmeyi amaçlıyor.

Beş kurumdan oluşan 'Ortak Sekreterya'

Toplantının açılış konuşmasını gerçekleştiren DİTAM Başkanı Mesut Azizoğlu, Diyarbakır Yerel Hizmetleri İzleme Ağı’nın 2024 yılında kurulduğunu hatırlattı. Ağın temel varlık sebebinin, kentin hem yerel yönetimlerden hem de merkezi idareden kaynaklanan kronik sorunlarına çözüm üretirken sivil toplumu aktif bir aktör haline getirmek olduğunu vurguladı.

Azizoğlu, bu izleme faaliyetinin tek bir kurumun tekelinde olmadığını, kent hafızasını temsil eden güçlü bir ortak sekreterya tarafından yürütüldüğünü açıkladı. Ortak sekreteryada DİTAM’ın yanı sıra Diyarbakır Barosu, Diyarbakır Tabip Odası, TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu Sekreterliği ile Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) yer aldı.

Ekim ayında belediyenin masasına konulacak

Projenin üç temel sacayağı üzerine inşa edildiğini belirten DİTAM Başkanı, ulaşılan aşamaları ve hedefleri şu şekilde özetledi:

• Birinci Hedef: Sivil toplumun, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin 2025-2029 Stratejik Planı hazırlık sürecine ne ölçüde katılabildiğini incelemek. Bu doğrultuda proje danışmanı Cuma Çiçek tarafından hazırlanan ilk rapor, 18 Nisan 2026’da kamuoyuyla paylaşılmış ve DİTAM’ın internet sitesinde yayımlanmıştı.
• İkinci Hedef: Belediyenin 2025 yılı içerisindeki saha faaliyetlerinin ve kurumsal performansının analiz edilmesi. Toplantıda, yine Cuma Çiçek imzası taşıyan kapsamlı bir değerlendirme raporu katılımcılara sunularak tartışmaya açıldı.
• Üçüncü Hedef: Büyükşehir Belediyesi’nin 2027 yılı eylem planı ile performans esaslı bütçe hazırlıklarına sivil toplumun doğrudan müdahil olmasını sağlamak. Zirvedeki sunumlar ve katılımcıların önerileriyle olgunlaşacak olan nihai rapor, Ekim ayında "Belediyeye Sivil Toplumun Önerileri" başlığı altında hem kamuoyuna açıklanacak hem de yerel yönetime sunulacak.

BM kriterleri ve kayyum dönemi vurgusu

Diyarbakır’ın yerel hizmet standardını ölçerken uluslararası parametreleri referans aldıklarını ifade eden Mesut Azizoğlu, Birleşmiş Milletler’in (BM) 2015 yılında kabul ettiği 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı’na dikkat çekti. Projede özellikle 11’inci madde olan "Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar" hedefinin esas alındığını ve belediye icraatlarının bu evrensel kriterlere göre denetlendiğini aktardı.

Kentin tarihsel yüküne de değinen Azizoğlu, hedeflerinin kısır bir siyasi polemik yaratmak olmadığının altını çizerek şunları söyledi:

"Diyarbakır’ın Cumhuriyet’in kuruluşundan bu yana sarkan yapısal sorunları var. Bununla birlikte, 2016-2024 yılları arasında şehri yöneten kayyum idarelerinin bıraktığı derin etkileri ve tahribatları da rasyonel bir şekilde göz önünde bulundurmak zorundayız. Biz kentin geleceğini ortak akılla inşa etmek istiyoruz; çünkü üreteceğimiz çözüm önerileri yalnızca bugünü değil, gelecek kuşakların da yaşam kalitesini belirleyecek."

Diyarbakır’ın sorunlaarı 10 ana başlıkta ele alındı

Zirve kapsamında, alanında uzman isimler ve oda temsilcileri tarafından Diyarbakır’ın kentsel ve sosyal durumunu ortaya koyan 10 temel başlık altında sunumlar yapıldı. Gündeme alınan ana başlıklar şunlar:

• Konut ve temel hizmetler
• Ulaşım krizi ve alternatifler
• Planlama ilkeleri ve kentleşme
• Doğal ve kültürel mirasın korunması
• Afet yönetimi ve dirençli şehir yapısı
• Çevresel etkiler ve ekolojik dengenin korunması
• Kapsayıcı yeşil alanlar
• Entegre kentsel politikalar ve iklim uyumu
• Kır-kent ilişkisinin dinamikleri
• Sürdürülebilir yapılaşma modelleri

Raporlar ile ne amaçlanıyor?

Toplantıda söz alarak kendi uzmanlık alanlarında teknik ve akademik sunumlar gerçekleştiren isimler ise kentin entelektüel ve mesleki çeşitliliğini vurgu yapan sunumlar gerçekleştirdi.

Zirvede; Diyarbakır Tanıtma, Kültür ve Yardımlaşma Vakfı Diyarbakır Şube Başkanı Şeyhmus Diken, TMMOB Diyarbakır İKK Sekreteri Mahsum Çiya Korkmaz, Dicle Üniversitesi’nden Dr. Beyhan İpekyüz, Şehir Plancıları Odası Diyarbakır Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Mahsun Dayan, Afet Yönetimi ve Dayanışma Derneği Eş Başkanı Hasan Basri Yorulmaz, Diyarbakır Tabip Odası’ndan Dr. Zehra Kılınç, Çevre Mühendisleri Odası Diyarbakır Şube Başkanı Nevroz Kavak, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nden Prof. Dr. Muzaffer Denli ve Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Eş Başkanı Şlan Mızrak bildiri sundu.

Kapanış konuşmasında tüm katılımcılara ve uzmanlara teşekkür eden DİTAM Başkanı Mesut Azizoğlu, sivil toplumun süzgecinden geçerek hazırlanan bu izleme raporlarının, Diyarbakır’ın çok daha yaşanabilir, ekolojik, sürdürülebilir ve katılımcı bir yerel yönetim modeline kavuşması için kurumsal bir rehber işlevi göreceğini sözlerine ekledi.