YENİGÜN HABER –2008–2016 yılları arasında 104 bin 531 çocuk kayboldu; Açık verilerde 2015–2023 döneminde her yıl binlerce çocuğun “kayıp (bulunan)” olarak kaydedildiği görülüyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) kayıp çocuklarla ilgili 2016’dan bu yana veri yayımlamaması da sorunu görünmez kılıyor.
CHP Diyarbakır Milletvekili, CHP Genel Başkan Yardımcısı ve TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanvekili Sezgin Tanrıkulu, Türkiye’de kayıp çocuklara ilişkin çarpıcı verilerin ortaya çıkarılması amacıyla kapsamlı bir yazılı soru önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sundu.
Tanrıkulu’nun önergesi, yalnızca kaybolan çocukların sayısal boyutunu değil; demografik yapılarını, bulunma süreçlerini, maruz kaldıkları riskleri ve devlet kurumlarının sorumluluklarını da mercek altına alıyor. Önerge, kayıp çocuk meselesinin münferit olaylardan ibaret olmadığını, yapısal ve kronik bir sorun haline geldiğini ortaya koymayı amaçlıyor.
Kayıp çocukların sayısı ve profili soruluyor
Tanrıkulu, 2008–2016 yılları arasında Türkiye genelinde kaybolduğu kayıtlara geçen çocuk sayısını ve bu sayıların yıllara göre dağılımını sorarken, özellikle kayıp kız çocukları ve 11 yaş altı çocuklara dikkat çekti. Bu yaş grubundaki kayıpların zaman içindeki seyrinin açıklanmasını isteyen Tanrıkulu, vakaların illere, bölgelere ve kırsal–kentsel yerleşimlere göre nasıl dağıldığının da kamuoyuyla paylaşılmasını talep etti.
“Kaçı bulundu, kaçı hâlâ kayıp?”
Önergede, kayıp olarak kayda geçen çocukların kaçı sağ olarak bulunduğu, kaçının hâlen kayıp olduğu ve bulunma sürelerinin ortalama ne kadar sürdüğü soruldu. İlk 24 saat, ilk hafta ve ilk ay içinde bulunan çocukların oranlarının açıklanması istenirken; bulunan çocuklardan kaçının ailesine teslim edildiği, kaçının devlet korumasına alındığı da gündeme getirildi.
Ayrıca kayıp çocuk vakalarının kaçının ölümle sonuçlandığı ya da adli vaka kapsamına girdiği sorusu da yöneltildi.
İstismar ve insan ticareti riski Meclis gündeminde
Tanrıkulu’nun önergesinde en dikkat çekici başlıklardan biri, kayıp çocukların maruz kaldığı cinsel, fiziksel ve ekonomik istismar riskleri oldu. İstismara uğradığı tespit edilen çocukların yaş ve cinsiyet dağılımının açıklanması istenirken, kayıp vakalarının kaçının insan ticareti veya organize suç örgütleriyle bağlantılı olduğuna dair resmi veriler talep edildi.
Kayıp çocukların sokakta yaşama, madde bağımlılığı ya da suça sürüklenme riskiyle karşı karşıya kaldığına dair resmi tespitlerin olup olmadığı da önergedeki sorular arasında yer aldı.
Kurumsal ihmaller ve veri eksikliği sorgulanıyor
Tanrıkulu, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile yerel yönetimler arasındaki koordinasyon mekanizmasının nasıl işlediğini sorarken; kayıp çocuklara ilişkin merkezi, güncel ve bütünleşik bir ulusal veri tabanının bulunup bulunmadığını da gündeme taşıdı.
Önergede ayrıca, kayıp çocuk ihbarlarında ilk 24 saat içinde yapılması gereken işlemlerin mevzuatla açık biçimde düzenlenip düzenlenmediği ve kamu görevlilerinin ihmali ya da kusuruna ilişkin yürütülen idari ve adli soruşturmaların sayısı da soruldu.
“Bu bir insan hakları meselesidir”
Tanrıkulu’nun önergesi, kayıp çocuk sorununu yalnızca bir güvenlik başlığı değil, aynı zamanda ağır bir insan hakları ihlali olarak ele alıyor. Verilecek yanıtların, devletin çocukları koruma yükümlülüğünü ne ölçüde yerine getirdiğini ortaya koyması bekleniyor.
İşte Tanrıkulu’nun sorduğu sorular:
Kayıp çocukların sayısal boyutu ve demografik yapısı
1. 2008-2016 yılları arasında Türkiye genelinde kaybolduğu kayıtlara geçen çocuk sayısı kaçtır? Bu sayı yıllara göre nasıl bir dağılım göstermektedir?
2. Kayıp kız çocuklarının yüzde kaçı 11 yaşın altındadır? Bu yaş grubundaki kayıpların yıllar içindeki seyri nasıldır?
3. Kayıp çocuk vakalarının illere, bölgelere ve yerleşim türlerine (kırsal/kentsel) göre dağılımı nasıldır?
Kayıp çocukların akıbeti ve bulunma süreçleri
4. Kayıp olarak kayda geçen çocukların kaçı sağ olarak bulunmuştur, kaçı halen kayıptır.
5. Bulunan çocukların bulunma süreleri ortalama kaç gündür? İlk 24 saat, ilk hafta ve ilk ay içinde bulunan çocukların oranı nedir?
6. Bulunan çocukların kaçı ailesine teslim edilmiş, kaçı devlet korumasına alınmıştır?
7. Kayıp çocuk vakalarından kaçı ölümle sonuçlanmıştır ya da adli vaka kapsamına girmiştir?
İstismar, suça sürüklenme ve insan ticareti riski
8. Kayıp çocuklar arasında cinsel istismar, fiziksel istismar veya ekonomik sömürüye maruz kaldığı tespit edilenlerin sayısı kaçtır?
9. İstismara uğradığı tespit edilen çocukların yaş ve cinsiyet dağılımı nasıldır?
10. Kayıp çocuk vakalarının kaçı insan ticareti, organize suç örgütü veya örgütleriyle bağlantılıdır?
11. Kayıp çocukların sokakta yaşama, madde bağımlılığı veya suça sürüklenme riskiyle karşı karşıya kaldığına dair resmi tespitler bulunmakta mıdır?
Kurumsal yapı, koordinasyon ve ihmal iddiaları
12. Kayıp çocuk vakalarında Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve yerel yönetimler arasında nasıl bir koordinasyon mekanizması işletilmektedir?
13. Kayıp çocuklara ilişkin merkezi, güncel ve bütünleşik bir ulusal veri tabanı bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa hangi kurum tarafından tutulmaktadır?
14. Kayıp çocuk ihbarlarında ilk 24 saat içinde yapılması gereken işlemler mevzuatla açık biçimde düzenlenmiş midir?
15. Kayıp çocuk vakalarında kamu görevlilerinin ihmali veya kusuru tespit edilmiş midir? Bu kapsamda yürütülen idari ve adli soruşturma sayısı kaçtır?