Diyarbakır'ın köklü eğitim kurumlarından Ziya Gökalp İlkokulu, tarihi yapısı, yetiştirdiği unutulmaz isimler ve farklı kuşaklardan mezunlarının hatıralarıyla kentin eğitim hafızasındaki ayrıcalıklı yerini koruyor.
Anadolu Ajansının "Asırlık Mektepler" dosyasının bu bölümünde, inşasına 1910 yılında başlanan ve 1915'te "Mekteb-i Nisa" adıyla kapılarını açan Ziya Gökalp İlkokulunun tarihsel gelişimi ve köklü eğitim mirası ele alındı.
Osmanlı'dan günümüze eğitim mirası
Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde Darülmuallimat Kız Öğretmen Okulu olarak inşa edilen yapı, ilk yıllarında "Mekteb-i Nisa" ismiyle hizmet verdi. Cumhuriyet dönemiyle birlikte 1928 yılında ilkokula dönüştürülen kuruma, Diyarbakır yetiştirmesi ünlü fikir adamı, şair ve yazar Ziya Gökalp'in adı verildi.
Diyarbakır'ın karakteristik siyah bazalt taşından inşa edilen okul, zaman içerisinde mimari dokusu korunarak çeşitli restorasyon ve genişletme süreçlerinden geçti. 1962 yılındaki kapsamlı onarımda binanın çatısı ile ikinci kat döşemeleri yenilendi. 1966'da okulun doğusundaki otel binası devralınıp yıkılarak geniş bir okul bahçesine dönüştürüldü; 1969'da ise yapının güneyine iki katlı yeni derslikler eklendi.
Kentin hafızasını muhafaza eden arşiv
Siyasetçi, akademisyen, şair, yazar ve gazeteci başta olmak üzere farklı alanlarda Türkiye'ye mal olmuş çok sayıda ismi yetiştiren okul, zengin arşiviyle de geçmişi günümüze taşıyor. Döneme ait resmi belgelerin ve tarihi fotoğrafların özenle saklandığı okul arşivi, aradan onlarca yıl geçmesine rağmen ziyarete gelen mezunları adeta zaman yolculuğuna çıkarıyor.
Bir asrı deviren tarihi yapı, günümüzde ilkokul ve ortaokul kademesinde eğitim öğretim faaliyetlerini kesintisiz sürdürüyor.
"111 yıldır kesintisiz eğitim veren ender kurumlardan"
Okul Müdürü Mustafa Bozkuş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, okulun ana binasının özgün yapısını koruyarak günümüze ulaştığını vurguladı.
Okulda şu anda 750 öğrencinin eğitim gördüğünü belirten Bozkuş, şu bilgileri verdi:
"Okulumuz Diyarbakır'ın orijinal bazalt taşlarından yapıldı ve 111 yıldır kesintisiz eğitim öğretim veren Türkiye'deki ender okullardan biridir. Restorasyonlar görse de ana binasında bir değişiklik olmadı. Tarih kokan okulumuz birçok ünlü düşünüre kapılarını açmıştır. Yurt dışından ve ülkemizin dört bir yanından mezunlarımız gelip anı defterini inceliyor. Geçen gün yurt dışından gelen 80 yaşındaki profesör bir hocamız eski fotoğraflarını görünce gözyaşlarını tutamadı."
"Burası sadece bir bina değil, kentin hafızasıdır"
Okulda hem öğrencilik yapan hem de yıllar sonra İngilizce öğretmeni olarak görev alan eğitimci-yazar İbrahim Evirgen ise kurumun Diyarbakır için bir mektepten çok daha fazlası olduğunu söyledi.
Evirgen, okulun yetiştirdiği isimlerin üst düzey kademelere geldiğini belirterek şunları kaydetti:
"50 yıl önce öğrenci olarak girdiğim bu okula 2000 yılında İngilizce öğretmeni olarak döndüm ve 5 yıl görev yaptım. Burası sadece bir bina değil, kentin canlı hafızasıdır. Bu kadim okulda yetişen insanlar sık sık gelip burayı bir müze gibi keşfetmeye çalışır; çünkü bu koridorlarda, sınıflarda çok büyük anılarımız var."
"Bölgenin en önemli eğitim yuvası"
1972 yılında okuldan mezun olan Diyarbakır Kültür, Turizm ve Musiki Derneği Başkanı Kenan Aksu da okulu ziyaret ettiğinde büyük heyecan yaşadığını dile getirdi.
Aksu, "Arşivlere baktığımızda buradan mezun olan öğrencilerin devlet yönetiminde ve farklı sektörlerde çok kritik görevler üstlendiğini görüyoruz. Ziya Gökalp İlkokulu, hem akademik hem de sportif ve kültürel anlamda bölgenin en önemli okuluydu. Sınıfları gezerken çok duygulandık." ifadelerini kullandı.