YENİGÜN HABER – Merkezi Diyarbakır'da bulunan Pirtûkakurdî’nin sahibi Bawer Berşev, yaşanan bu durumun münferit bir teknik aksaklık olmadığını, aksine Kürtçe yayınlara ve Kürt kültürüne yönelik sistematik bir engelleme politikasının parçası olduğunu savundu.
"Gerekçe gösterilmeden engellendik"
Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Bawer Berşev, büyük e-ticaret platformlarının Kürtçe içerikli ürünlere karşı ayrımcı bir refleks gösterdiğini iddia etti. Mağazanın kapatılma sürecine ve gerekçelerine dair dijital platformlardan tatmin edici bir açıklama alamadıklarını belirten Berşev, şu ifadeleri kullandı:
"Kürtçe dilinde basılan kitapların, sözlüklerin ve kültürel materyallerin geniş kitlelere ulaşması zaten fiziki dağıtım ağlarındaki tekelleşme nedeniyle çok zor. Dijital pazar yerleri bizim için nefes borusuydu. Bu mağazanın kapatılması, Kürtçe okuyucusunun kitaba erişim hakkına yönelik açık bir müdahaledir."
Kürtçe yayıncılık dünyası, son yıllarda artan kağıt maliyetleri ve ekonomik krizin yanı sıra, kargo şirketlerinin ve zincir kitap mağazalarının görünmez bariyerleriyle de mücadele ediyor. Sektör temsilcilerine göre, fiziki mağazalarda kendilerine yer bulamayan bağımsız Kürtçe yayınevleri için Trendyol, Hepsiburada ve Amazon gibi platformlar hayati bir pazar payı oluşturuyordu.
Kürtçe yayıncılığın dijital hafızası risk altında
Kürtçe yayıncılık verileri, bu tür dijital engellemelerin sektör için ne kadar büyük bir darbe olduğunu gözler önüne seriyor. Türkiye'de aktif olarak sadece Kürtçe (Kurmancî ve Kirmanckî/Zazakî) ya da çift dilli yayın yapan 30'a yakın yayınevi bulunuyor.
Kürtçe kitap satışlarının yaklaşık yüzde 65'i internet üzerinden, özellikle de büyük e-ticaret platformlarındaki aracı mağazalar vasıtasıyla gerçekleşiyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu dışındaki büyükşehirlerde (İstanbul, İzmir, Ankara, Mersin) yaşayan milyonlarca Kürtçe okuru için bu platformlar, kitaba ulaşmanın tek yolu niteliğinde.
Sansür algısına neden oldu
Bölgedeki yayıncı birlikleri ve okurlar, hiçbir hukuki mahkeme kararı olmaksızın şirketlerin algoritma ya da "hizmet sözleşmesi ihlali" bahanesiyle dükkan kapatmasını, yasal denetimin ötesinde bir tür "şirket eliyle sansür" olarak nitelendiriyor.
Platformların "Kürtçe algoritmaları" tartışılıyor
Kürtçe içeriklerin dijital platformlarda erişilebilirliği konusu, daha önce de benzer mağaza kapatma, ürün kaldırma veya Kürtçe kelimelerin "filtreye takılması" gibi olaylarla gündeme gelmişti. Dijital haklar savunucuları, küresel ve yerel e-ticaret devlerinin içerik moderasyon politikalarının Kürtçe söz konusu olduğunda çoğunlukla "risk yönetimi" adı altında sansüre dönüştüğünü belirtiyor.
Yaşanan son kapatma kararı, bölgedeki sivil toplum kuruluşları ve yayıncı meslek örgütleri tarafından tepkiyle karşılanırken; Trendyol’dan konunun hukuki veya teknik arka planına dair henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Yayıncılar ise Kürtçe literatürün dijital dünyada var olabilmesi için alternatif, bağımsız dağıtım ağlarının kurulmasının artık bir zorunluluk haline geldiğini vurguluyor.