YENİGÜN HABER - Kürt kültürünün en köklü sözlü geleneklerinden biri olan dengbêjlik, gelişen teknoloji ve değişen yaşam alışkanlıkları karşısında unutulma tehlikesiyle karşı karşıya. Diyarbakır’ın Çınar İlçe Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürlüğü, bu zengin mirası geleceğe taşımak amacıyla kapsamlı bir saha ve arşiv çalışması başlattı.
Köy köy, mahalle mahalle gezilerek yürütülen projede, hayatta olan dengbêjlerin hem yaşam öyküleri hem de seslendirdikleri eserler görüntülü olarak kayıt altına alınıyor.
İlk durak Beşpınar: Mehemedê Birkî’nin kilamları kaydedildi
Kayıt çalışmalarının ilk adımı, ilçeye bağlı Beşpınar Mahallesi’nde atıldı. Burada yaşayan dengbêj Mehemedê Birkî ziyaret edilerek, hafızasında taşıdığı onlarca yıllık kilamlar ve kişisel tanıklıkları kameralar karşısında belgelendi.
Proje kapsamında oluşturulacak dijital arşiv, hem araştırmacılar için akademik bir kaynak oluşturacak hem de geleneğin orijinal hâliyle korunmasını sağlayacak.
"Genç kuşakların ilgisizliği önemli bir risk"
Çalışmanın teknik detaylarını yürüten Çınar Belediyesi Müzik Eğitmeni Veysel Atalay, geleneğin son yıllarda ciddi bir kan kaybı yaşadığına dikkat çekiyor:
"Yüzyıllardır toplumun sesi olan dengbêjlerin hayat hikâyelerini, eserlerini ve seslerini kayıt altına alarak gelecek nesillere aktarmayı amaçlıyoruz. Genç kuşakların bu geleneğe yeterli ilgiyi göstermemesi, kültürel kopuş açısından önemli bir risk oluşturuyor."
"Dengbêjlik sadece müzik değil, toplumsal hafızadır"
Çınar Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürü Ayşe Kuran ise dengbêjliğin antropolojik ve tarihsel önemine vurgu yapıyor. Kuran'a göre bu çalışma sadece melodileri değil, bir halkın tarihini koruma gayreti:
"Dengbêjlik yalnızca bir müzik geleneği değil, aynı zamanda Kürt toplumunun hafızasını taşıyan en önemli kültürel mirastır. Kilamlar; toplumsal olayları, göçleri, aşkları ve acıları kuşaktan kuşağa aktarır. Amacımız bu sözlü tarihi belgeleyerek yarınlara ulaştırmak."
Belediye yetkilileri, Beşpınar'la başlayan bu yolculuğun önümüzdeki günlerde Çınar’ın diğer kırsal mahalle ve köylerinde de kesintisiz olarak sürdürüleceğini belirtiyor.