İşitme engelli kadınlar, eğitimden sağlığa, adliyelerden kamu kurumlarına kadar birçok alanda işaret dili tercümanlarının yetersizliği nedeniyle temel haklara erişemiyor. Mezopotamya Ajans’ta yer alan habere göre doğuştan işitme engelli olan Havva Aydın ve Suna Binbiryüz, yaşadıkları sorunları ajansımıza işaret dili tercümanı aracılığıyla anlattı. Eğitim hayatı boyunca işaret dili desteğinden yoksun bırakıldığını söyleyen Suna Binbiryüz, “Üniversite mezunuyum ama gerçekten eğitim aldım mı emin değilim” derken, işaret dili tercümanlarının yetersizliği ve erişilebilir hizmet eksikliğini dile getirdi. İlkokulda işaret dili bilen bir öğretmeninin olmadığını söyleyen Suna Binbiryüz, öğretmenin derste anlattıklarını kendisi için tahtaya yazdığını fakat o dönem henüz okuma yazma bilmediğini ifade etti. Bu durumun lise döneminde de devam ettiğini söyleyen Suna Binbiryüz, “Lisede de öğretmenler tahtaya yazıyor, biz sadece derste yazılanı okumaya çalışıyoruz ama anlamıyoruz. Öğretmenlere sorduğumuzda ise ‘Sen yaz, sorun değil, seni dersten geçiririz’ tarzındaki cevaplarını alıyorduk. Lise mezunuyken ilkokul ikinci sınıf seviyesinde okuma yazmayı biliyorduk. Biz bu şekilde eğitim alıyorduk. Üniversite de ise okuma yazma bilen ve engelsiz bireyler ile aynı şartlarda aynı dersleri görüyordum. Dersleri öğretmenlerin beni geçirmesiyle geçiyordum. Ben laboratuvar mezunuyum ama sorarsanız eğitim aldım mı almadım. Şu an 4. sınıf eğitim seviyesi ile aynı seviyedeyim. Okullarda işaret dili tercümanının eksikliği maalesef ki bizim eğitimde başarısız hale gelmemizi sağladı. Öğretmeni anlamadığımız zaman ‘sorun değil, önemli değil’ tarzındaki cevapları alıyorduk” diyerek işaret dili tercümanının her alanda olmasını istedi.
Yeterli tercüman yok
Kamu alanlarında yaşadıkları zorlukları anlatan hava, karakola gittiklerinde polis ile anlaşamayınca polisin “Önemli değil konuyu kapatın” söylemlerinin olduğunu vurguladı. Suna Binbiryüz “Bankaya gidiyoruz, bir hesap açacağız. Yazıyla iletişim kurmaya çalışıyorlar. Aynı dediğimiz gibi görüntülü aramayla tercümana ulaşmaya çalışıyoruz. Ama bu da orada internetin çekmemesi veya sonradan bizi başkalarının aramasıyla o görüşmenin sonlanması, tekrardan bağlanıp tekrardan derdimizi anlatmak bizi inanılmaz derecede yoruyor. Hastanede sağlığı ve durumu normal doğuma elverişli olmasına rağmen doktor ile iletişim kuramadığı için sezaryen doğuma zorlandıklarına şahit oldum” diye ifade etti.
Sağlıkta yaşanan sorunlar
Ardından konuşan Havva Aydın ise gündelik hayatlarında ciddi sorunlar yaşadıklarını aktardı. En çok da birilerinden yardım etmelerini istemekte zorlandıklarına vurgu yapan Havva Aydın, “Benim sağlık sorunlarım var. Tercümanların olmadığı her yerde annemi çağırmak zorunda kalıyorum. 6 ayda bir guatr tedavisi görüyorum. Her zaman da annemi çağırıyorum. Bir gün kazara hastaneye gideceğim vakit annem il dışındaydı. Nasıl anlaşacağım hakkında tereddüt ediyordum. Hastaneye gittim ve annemi görüntülü arayacaktım ama ne yazık ki hastanede şebekelerin zayıf olması nedeni ile ben görüşme sağlayamadım. Orada doktor bana sinirlendi ama elimden bir şey gelmiyordu. Yazı ile anlaşmaya karar verdik fakat ben yazı yazmayı da bilmiyordum. Çünkü biz okulda eğitimi tam anlamı ile alamadık. Daha önce kullandığım ilaçları gösterdiğim vakit ise yine o ilaçtan yazıp beni geri gönderdi” dedi.
‘Canlı hizmet her zaman için daha sağlıklı’
İşaret dilini insanların da öğrenmesi gerektiğini söyleyen Havva Aydın, herkesin bu dili çok iyi bilmesine gerek olmadığını, anlaşılacak kadar öğrenmeleri gerektiğini söyledi. Havva Aydın, “Ama gideceğimiz yer adliye ya da hastane ise buralarda elbette işaret dilini çok iyi bilen kişilerin olması gerekir. Aslında bunu düşünerek bizim hayatımızı kolaylaştırabilirler” dedi. 112 acil servislerinde olduğu gibi ihtiyaç halinde arandığında gelecek tercüman ve canlı hizmet verecek bir sistemin kurulması gerektiğini öneren Havva Aydın, “Görüntülü aramalar gerçekten bizim için kıymetli. Yıllardır mücadelesini verdiğimiz bir şey ama maalesef artık bu devirde, bu teknolojiyle yeterli kalmıyor. Canlı hizmet her zaman için daha sağlıklı” diye belirtti.