DOLAR 7,4625
EURO 9,0043
ALTIN 410,26
BIST 1.531
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Diyarbakır 13°C
Çok Bulutlu
Diyarbakır
13°C
Çok Bulutlu
Cum 16°C
Cts 17°C
Paz 16°C
Pts 14°C

Zamana ve Savaşlara Yenik Düşen Ergani Kalesi – II

13.02.2021
A+
A-

Zülküf Dağının tepesinde savaşlara ve rüzgâra karşı direncini kaybedip bugün sadece harabesi kalan Ergani kalesi; bir zamanlar fethedilmesi imkânsız kalelerdenmiş. Bunun hakkında Urfalı MateosVekayi-Namesi’nde ; “Beros, Habel’in oğullarının yaptıkları işi duyunca, büyük bir kuvvetle beraber Argıni kalesine yürüdü ve onu günlerce muhasara altına aldı. Beros, kalenin metanetini görüp hayret içinde kaldı ve ona karşı harp edemedi. Çünkü kale çok yüksek bir yerde, zaptı imkânsız bir halde olduğundan ona yaklaşamadı bile[7]”  demektedir.

Kale içindeki şehrin( Yukarı Ergani)  askeri ve idari yapısı hakkında Evliya Çelebi şunları söylemektedir “Kalenin çeribaşısı aleybeyisi vardır. Kanun üzere cebelüleriyle hepsi ikibin asker olup, beyinin sancağı altında sefere giderler. Yüzelliakçelik şerif kazadır. Kale dizdarı, kale neferleri, sipahi kethüda yeri, yeniçeri serdarı, muhtesibi ve şehir subaşısı vardır. Müftü ve nakibüleşrafı Diyarbekirdedir. Cephaneliği ve topları beyinin tarafındandır. İç il olduğundan, hududun sonunda bulunmakla mühimmatları devlet tarafında değildir”.

Ergani kalesinin içinde şehir yerleşiminin dışında Zülküf peygamber makamı, Meryem Ana Kilisesi ve manastırı vardı. Ayrıca halkın su ihtiyacını karşılamak için büyük su sarnıcı bulunmaktadır. 18. yüzyıla kadar kale içinde yaşayanlar varmış. 18. y.y ‘da şehir terkedilmiş. Halk;  Orta ve Aşağı Ergani’ye yerleşmeye başlamış. Kale içinde manastır görevlileri ve Zülküf peygamber türbedarlarının[8] dışında, zaman zaman hapishane olarak kullanıldığından mahkûmlara bakmakla yükümlü birkaç aile kalmış. [9]

ergani-kalesi

Ergani Kalesinden geriye kalanlar

1800’lerin ortalarına kadar sağlam olan Ergani kalesinden bu gün sadece kale duvarının çok az bir bölümü kalmıştır. Kalenin yıkılmasının asıl sebebi nedir? Kimler ne için yıkmış ya da yıkılmasına izin vermiştir. Bunlar hakkında henüz bir bilgiye sahip değiliz. 1930–1932 yıllarında Diyarbakır surlarını o zamanın Diyarbakır valisi Nizamettin Bey öncülüğünde “Şehrin boğucu sıcaklık içinde oluşunun tek sebebi surlardır. Hava almasına engel olmaktadır[10]” böyle bir gerekçe ile “dinamitle yıkmaya başlamış ve halkın buradaki taşları sökmesine teşvik etmiş” Bu vali gibi Ergani’deki yöneticiler de Umumi Müfettişin emriyle Zülküf Peygamber Makamını yıktırıp[11] Halkı buradaki taşları söküp evlerinin yapımında kullanmalarını teşvik ettiğini biliyoruz.  Halk, kale duvarındaki taşları da bir bir söküp bugünkü Ergani’de taş binaların (ne yazık ki o binalar da bir bir yok oluyor) temellerinde ve köşe taşı olarak kullanmışlardır.

Bugün, o zapt edilmesi güç kaleden artakalan sadece boşluk…

——————————————————————————————————————————————————————————–[1] Evliya Çelebi Seyahatnamesi. Üçdal Neşriyat

[2] Şevket Beysanoğlu Anıtlar ve Kitabeleri ile Diyarbakır Tarihi. 1. Cilt sf.63.

[3] Evliya Çelebi a.g.e

[4] Arifi Paşa’nın Seyehatnamesin’den aktaran M.Şefik Korkusuz, SeyehatnamelerdeDiyarbekir,

[5] Basri Konyar, Diyarbekir Yıllığı sf. 343-344

[6] Şevket Beysanoğlua.g.e Sf.464

[7] Urfalı Mateos, Vakayi- Namesi (952-1136) Türk Tarih Kurumu Yayınları. Ankara 1962

[8] Arifi Paşa a.g.e

[9] İnciciyan.

[10] Şevket Beysanoğlua.g.e sf. 1035

[11] Geniş bilgi için Zülküf Peygamber Makamı yazımıza bakınız. Bitti

YAZARIN EKLEMİŞ OLDUĞU YAZILAR
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

"Bu internet sitesi, Avrupa Birliği’nin maddi desteği ile oluşturulmuştur ve sürdürülmektedir. İçerik tamamıyla diyarbakiryenigun.com sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir."