DOLAR 7,4205
EURO 8,9489
ALTIN 410,71
BIST 1.538
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Diyarbakır 13°C
Çok Bulutlu
Diyarbakır
13°C
Çok Bulutlu
Cum 16°C
Cts 17°C
Paz 16°C
Pts 14°C

Zamana ve Savaşlara Yenik Düşen Ergani Kalesi – I

11.02.2021
A+
A-

Her özgün kentin kendine özgü bir simgesi vardır. Simgeden yoksun kent sıradandır. Kimin de bir anıt, bir çarşı, bir sokak , kiminde dağın el değmemiş renkleri ..Bugün neredeyse hiçbir izi kalmamış olan Ergani Kalesi 1526 Metre yükseklikteki Zülküf Dağının zirvesinde kurulmuştu. Zülküf peygamber Dağına halk arasında üzerinde Zülküf Peygamber makamı bulunmasın dolayı Çiyayé Mıqém (Makam Dağı) denilmekte. Ayrıca yine dağın zirvesinde bulunan Meryem Ana kilisesinden dolayı da Çiyayé Meryemané ( Meryem Ana dağı) de denilmektedir. Zülküf peygamber Dağına halk arasında üzerinde Zülküf Peygamber makamı bulunmasından dolayı Çiyayé Mıqém (Makam Dağı) denilmekte. Ayrıca yine dağın zirvesinde bulunan Meryem Ana kilisesinden dolayı da Çiyayé Meryemané ( Meryem Ana dağı) de denilmektedir.

Araştırmacı yazar Av. Şevket Beysanoğlu Ergani Kalesi kalıntılarını incelerken.

Ergani Kalesinin, ne zaman ve kimler tarafından yapıldığı kesin olarak bilinmemekle beraber, yapımı konusunda Evliya Çelebi seyahatnamesinde “Ergani Kalesi: Abbasilerden Sultan Vahdullahzade Ergani Sultan tarafından yaptırılmıştır.[1]” demektedir. Abbasiler 750–869 yıllarında Diyarbakır ve çevresinde egemenlik sürmüşlerdir. Oysa Ergani kalesinin M.Ö var olduğunu “Tiglatleser l. Dicle doğusundaki işlerini bitirdikten sonra Urhan (Ergani) kalesine yürüdü. Bunu haber alan Şaditeşüp teslim olarak aman diledi. Asur kralı da kendisini metbu tanımak şartıyla ona dokunmadı. Tiğlatpleser 1 bu zaferini anlatan stelli kitabesini Korha dağları yakınındaki Birkleyn mağaralarından birine kazıttı[2]” yazısından öğreniyoruz. Bu da gösteriyor ki Ergani kalesi Asurlular zamanından evvel yapılmıştır. Kale duvarındaki kitabeler kaybolduğundan yapımı konusunda kesin bir bilgi günümüze ulaşamamıştır.

Kalenin zemini Şattularap (Dicle) kenarında olup, yontulmuş taşlardan yapılmıştır. [3], Arifi Paşa, 1307 (1891) yılında Ergani’ye yapmış olduğu seyahatinde[4], Ergani Kalesinin; biri büyük kapı, diğeri Oğrun (gizli) kapı olmak üzere iki kapısının var olduğunu söylemektedir. Bu Kale kapısının antika olan anahtarını; Akkoyunlu hanedanından Osman Bey’in h. 850 (1446) yılında yapmış olduğunu ve bu anahtarı Erganili Deli Yusuf Bey’de gördüğünü söylemektedir.

Ergani kalesi tarihte birçok kuşatmalara- savaşlara sahne olmuş, bu savaşlar sonucu kalede çok fazla tahribatlar meydana gelmiştir. Kalenin onarımı konusunda Basri Konyar’ın 25 Eylül 1932 tarihinde “Uzun Hasan’ın dedesi Kara Osman bu Ergenekon (!) hatırasını tebcil için olacak ki Ergene’nin (!!)  kalesini tamir etmiş ve baştanbaşa yazılarla dolu kale anahtarını kasabaya hediye etmişti. 805 tarihini taşıyan bu tamirden ne olduğunu görüp anlamak için Oğuz diyarının (!) Ergenekon’una gideyim dedim[5] yazısına dayanarak Şevket Beysanoğlu şöyle demektedir; Ergani kalesi h.805 (m. 1402–1403) tarihinde Karayüllük Osman Bey tarafından onarıldığına dair başka bir belge bulamadık. Ergani, Akkoyunlular’ın hâkimiyetine geçen ilk kaledir. Birçok defalar kuşatılmış, önünde savaşlar yapılmıştır. Akkoyunlular döneminde belki de birkaç defa onarım görmüştür. Ancak bunu teyid eden belgeler henüz yok. (Arifi Paşa’nın gördüğünü söylediği kale kapısının anahtarı 850 yılında yapılmış. Kanımca o tarihte kale onarım geçirmiştir S.E)  Mahallinde yaptığımız araştırmada, Zülküfül Makamını çevreleyen duvarlarda kullanılmış yazılı taşlara rastladık. Belki de bu taşlar kale duvarlarına aittir. Taşlar parça parça ve dağınık olduğu için, bunlardan bir sonuç çıkarmak mümkün olmadı.[6] (Devam Edecek)

YAZARIN EKLEMİŞ OLDUĞU YAZILAR
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

"Bu internet sitesi, Avrupa Birliği’nin maddi desteği ile oluşturulmuştur ve sürdürülmektedir. İçerik tamamıyla diyarbakiryenigun.com sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir."