Diyarbakır Yenigün

Sanat toplum için midir, yoksa sanat için midir? – 1

Sanat toplum için midir, yoksa sanat için midir? – 1
Beritan Erdal Ayna
Beritan Erdal Ayna( [email protected] )
5.299
19 Haziran 2019 - 7:00

Ortaokulda bile bu soruyu edebiyat derslerinizde bu cümleyi çok duymuşsunuzdur.

Lisede hocalarımız bu konu üzerine münazaralar bile yaparlardı. Ve bir gurup sanatın sanat için olduğunu diğeri ise sanatın toplum için olduğunu kabul ederek hummalı tartışmalar yapardık. Oysa sanat nedir bilmezdik. Sadece literatürdeki sanat tanımından yola çıkarak tartışırdık. Yani yüzyıllardan bu yana bu tartışma aslında çok mühim bir mesele gibi tartışıla gelmiştir. Oysa bu paradoksal tartışma bizim aslında sanatın ne olduğunu neye hizmet etmesi gerektiğini veya kimlerin sanatçı olabileceği gibi önemli konulardan bir hayli de uzaklaştırdı. Çünkü bizler yüzümüzdeki ya da bedenimizdeki sivilceleri ya da hoşumuza gitmeyen tensel yüzeyimizi onları boğuk gösteren net göstermeyen hep toz tutmuş ayanlardan bakıyoruz. Ve hiç birimizin aklına gelmez aynayı silmek çünkü işimize yarıyor. O tozlu aynadan kendimizi nasıl görüyorsak öyle yaklaşıyoruz dış dünyaya. İşte bu bana göre aslında çok da üstünde durulmayı hak etmeyen bu paradoksal sanat sanat için midir yoksa sanat için midir? Sorusu etrafında yıllardır kafa patlatmamıza da neden olan etkenlerden bir tanesidir.

Benim amacım bu tartışmayı alevlendirmek değil ama sanatçı kimdir veya sanat nedir üzerinde biraz derinleşip sanata sanat içindir diyen veya sanata toplum içindir diyen sanatçılarımızı biraz irdelemek.

Sahi nedir sanat?

Evet, o kadar laf ettin Erdal. Şimdi sen söyle sanat nedir.

Hep öyle olur demi. Sanat hakkında ahkam kesen insanlara bu soruyu sorduğunuzda ‘ımm’ falan ederler. Ama ben elbette kendi görüşlerimi de dile getireceğim.

Sanat nedir sorusuna verebilecek o kadar çok tanım var ki. Bunlara internetten ulaşabilirsiniz. Ya da ufak bir araştırma ile aslında çoğunun aynı kapıya çıktığını göreceksiniz. Sanatın amacı güzeli bulmak daha doğrusu yaratmak. Çünkü sanat ezbere bir alan değil. Olanı bulmaktan ziyade olmayı yaratmak tıpkı bilim gibi. Yeni keşifler icatlar yapmak. Bu anlamda pozitif bilimler ile kıyaslamak ne kadar doğru bilmiyorum ama bilimler gibi başlı başına bir alandır sanat.

Peki, bu güzel olan şey nedir?

Şimdi sanatın amacı güzel olanı yaratmak ya da keşfetmektir dedik. Neden sanat çirkinlerle ilgilenmez mi? Tabi burada sizin estetik anlayışınıza göre değişir cevap. Çirkinlik veya güzellik nedir. Mesela dev sanat eserlerine birileri gelir ucube der. Birileri ucube veya çirkin dediği için bu güzel olmuyor mu? Elbette güzeldir. Bu güzel veya çirkinlik durumuna şöyle bir örnek ile sonuçlandırayım. Casttilo’nun Çirkin adlı bir oyunu vardı. Hamit Demir oynamıştı. Ve Hamit Demir çirkini öyle güzel oynadı ki ortaya çirkin adamın muazzam estetik bir oyun ve karakter ortaya çıkarmıştı. Burada güzel ve çirkin kelimelerindense estetik felsefesi üzerinde durmak gerek. Çünkü estetik sanatın amacıdır. Sanatçı estetik olan icatlar keşifler yaratır. Estetik eserler ortaya çıkarır.

Estetik aslında kişinin ruh ve bedensel bütünlüğüdür. Ve estetik olan güzel olandır. Sanatçının da tek amacı estetiği yaratmak olmalıdır. Mesela bir insan kendi yaşadığı toplumun kültürel öğelerini taşıyorsa yaptığı sanat eserlerinde bunu işliyorsa bu estetik olandır. Yaşadığı coğrafyanın çirkinliklerini güzelliğe dönüştürüyorsa bu estetik olandır.

(Yarın: Peki, sanatçı kimdir?)

 

Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız. - - Diyarbakır Web Tasarım

Salihli escortKoçarlı escortOrtaca escortRefahiye escortKilimli escortOnikişubat escortŞefaatli escortSaray escortUlubey escortTavşanlı escortFethiye escortEtiler escortPatnos escortErzurum mutlu son