Bir medeniyet yok edildi

0
15
Foto: Arşiv
PKK’nın gençlik örgütü ile güvenlik güçleri arasında aylar süren çatışmalara sahne olan Diyarbakır’ın Sur ilçesindeki 6 mahalle neredeyse tamamen yıkıldı. Yıkım işlemlerinin ardından bölgede yeniden yapılaşma başladı. Ancak Mimarlar Odası bir medeniyetin yok edildiği görüşünde…

Mahmut BOZARSLAN/YENİGÜN ÖZEL
DİYARBAKIR – Sur ilçesine bağlı Fatihpaşa, Cevatpaşa, Cemal Yılmaz, Savaş, Dabanoğlu ve Hasırlı Mahallelerinde 2015 yılının sonlarında başlayan operasyon ve çatışmalar 103 gün sürdü. Operasyonlar sona erse de, bölgedeki sokağa çıkma yasağı hala devam ediyor. Bölgede hem çatışmalardan zarar gören 2 bin 600 ev hem de sağlam kalan yapıların tamamı yıkıldı. 6 mahalledeki yıkım çalışmaları tamamlanırken, bölgedeki enkazların temizlenmesi devam ediyor. Yıkımın ardından Sur’daki 6 mahallenin büyük bölümü düz araziye dönüştü. Yıkım çalışmaları sürerken, bölgede 2000 ev inşa edilmesi kararlaştırıldı. İlk etapta 44 evin temeli atılarak yapımına başlandı.
Bölgedeki operasyonlar nedeniyle binlerce aile evini terk etmek zorunda kaldı. Bazı aileler Diyarbakır’ın diğer ilçelerine taşınırken, bazı aileler ise şehir dışına göç etmek zorunda kaldı.
Evini terk etmek zorunda kalan ailelere her ay aylık bin lira kira yardımı yapılırken, bu yardımdan hala 1700 ailenin yararlandığı belirtildi.
Yıkımı tamamlanan 6 mahallede evlerin dışında sosyal tesisler, kafeler ve butik otellerin de yapılacağı bildirildi. Bu arada zarar gören camiler, kiliseler ve hamamların da aralarında bulunduğu 13 tarihi yapının restorasyonu ise devam ediyor. Yaklaşık 2 milyar lira harcanacak proje 10 yılda tamamlanacak. Çatışmalarda ağır hasar gören 500 yıllık tarihe sahip Kurşunlu Camii ise restore edildi. Restorasyon çalışmalarının 2019 başlarında tamamlanması planlanıyor.
Çatışmaların bulunduğu bölgedeki tarihi yapılardan biri de Surp Giragos Ermeni Kilisesi. Çevre duvarı yıkılan ve duvarlarında kurşun izleri bulunan kilise çatışmalarda kullanılmış. Çatışmaların üzerinden bir yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen izler hala taze. Kilise dinlenme, revir olarak kullanılmış. PKK’nın gençlik örgütü YPS militanları tarafından kullanılan kilisedeki yataklar hala duruyor. Kilise YPS militanları terk ettikten sonra, bir süre güvenlik güçleri tarafından kullanıldı.

Bir medeniyet yok edildi
Sur’da binlerce yıl sonra açılan yeni sayfaya tepki var. Diyarbakır Mimarlar Odası Başkanı Şerefhan Aydın, , Sur’da bir medeniyet yok edildiğini söyledi. Sur’un cehenneme çevrildiğini savunan Aydın, ”Orayı bir cehenneme çevirdiler çünkü binlerce insanı evsiz, barksız bıraktılar, dağıttılar. Bölgenin veya ülkenin farklı farklı noktalarına gönderdiler. Daha önce başbakan demişti ‘Toledo yapacağız’. Onların Toledo anlayışını görmüş olduk. Diyarbakır mimarisi, dokusu ve evleri diye yaptıkları anlayışlarını çok iyi gördük şimdi orada yapımı devam eden 44 tane Diyarbakır evinin ne halde olduğunu gördük. Betonarme yapı yapıp üzerine bazalt kaplamayla Diyarbakır dokusuna göre ve yaptık dediler. Oysa bu kepazeliktir, tarihe bu yapılmaması lazımdı. Binlerce yıllık tarihi olan Diyarbakır mimarisini bu şekilde harcamamaları lazımdı. Zaten yıkımı yaparlarken, biz az çok tahmin ediyorduk böyle bir şey yapacaklarını. Şimdi daha iyi gördük. Hiç olmazsa kütleyi kaldırdıktan sonra yapıyı kaldırdıktan sonra bunu daha iyi okuyabildik.

“Diyarbakır’ın razı olacağın sanmıyorum.”
Ne Mimarlar Odası, ne sivil toplum onların bu gözümüzün içine baka baka attıkları yalanı artık yutmuyor. Kendilerine göre yapıp bozup oynuyorlar. Halkın, Diyarbakır’ın hiçbir şekilde dahil olmadığı sürece Diyarbakır’ın razı olacağın sanmıyorum. Şu an halka rağmen bir şey yapıyor. Halk istemiyor Bakanlar Kurulu’nun acele kamulaştırma kararıyla bunlar yapılıyor.

“Yeni kimlik yaratmaya çalışıyorlar”
Halk istemeyince devlet sopasıyla halkı sürgün ediyor. Bu yeni evleri kendi yandaşlarına peşkeş çekecek. Kimseyi dinlemiyorlar ve kafalarındaki uyguluyorlar. Kimliksiz, tamamen hafızasız, sıfırdan kendilerince yeni kimlik yaratmaya çalışıyorlar. Kendilerince Sur’u soylulaştırmaya çalışıyorlar. Kentin zenginlerinin burjuva sınıfının ‘Sur değerlendi, arazisi değerlendi. Suru dönüştürmemiz gerekiyor’ düşünceleri vardı. Devlet eli ve kent burjuvazisinin desteğiyle bunu gerçekleştiriyorlar onun için buna yeni bir medeniyet yeni uygarlık şeklinde yorumlarsak geçmiş medeniyetlere hakaret ve haksızlık yapmış oluruz. Orada on binlerce yıllık medeniyetler yaşamış onlarca medeniyetin izi var. Tankla, topla, tüfekle döverek yeniden 2017 inşaat tekniğine göre bir şeyler yapmaya çalışıyorlar. Onların böyle bir kaygısı da yok. O medeniyeti, tarihi, sosyal, kültürel binlerce yıldır yaşayan insanların anıları yok edildi. Kentin yerlilerini Sur’da anısı ve yaşanmışlığı var. Yapılan yıkıp yeni bir şey yapmaya çalışıyorlar ”dedi.

"PAYLAŞIRSAN BÜYÜRÜZ"

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here